BDDK, finansal istikrarın sağlanması ve finansal tüketicinin korunması için koordineli düzenlemeler paketi ile ilgili açıklama yaptı.
30 GÜNDEN FAZLA GECİKMİŞ İHTİYAÇ KREDİLERİ YENİDEN YAPILANDIRILABİLECEK
Yapılan açıklamaya göre, dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş bireysel kredi kartları ile ödemesi 30 günden fazla gecikmiş ihtiyaç kredileri yeniden yapılandırılabilecek. Söz konusu borçlar için azami vade 48 ay olarak belirlendi.
400 BİN TL’NİN ÜZERİNDE OLAN KARTLARDA LİMİTLER DÜŞÜRÜLECEK
Düzenleme kapsamında kredi kartı limitlerine de sınırlama getirildi. Tüketicilerin tüm bankalardaki kredi kartlarının toplam limiti 400 bin TL’nin üzerinde olan kartlarda, limitler yüzde 50 ile yüzde 80 arasında değişen oranlarda düşürülecek. Öte yandan bankaların kredi kartı limitlerini, en geç 1 Ocak 2027 tarihine kadar tüketicilerin aylık ve yıllık gelirleriyle uyumlu hale getirmesi zorunlu olacak.
KONUTUN DEĞERİNE ORANI AÇISINDAN BİRİNCİ EL–İKİNCİ EL KONUT AYRIMI KALDIRILDI
BDDK, konut kredilerine ilişkin kredi değer oranı uygulamasında da değişikliğe gitti. Buna göre tüketicilere kullandırılan konut kredilerinde, kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine oranı açısından birinci el–ikinci el konut ayrımı kaldırıldı.
2010 yılından sonra inşa edilen binalarda asgari şart olan C enerji sınıfına sahip konutlar, avantajlı kredi değer oranı uygulanan konutlar kapsamına alındı. Düzenlemeyle enerji verimliliği yüksek ve görece depreme dayanıklı yeni konutların alımının teşvik edilmesi hedefleniyor.
Ayrıca yapılan değişikliklerle ilk konutunu edinecek tüketicilerin desteklenmesine yönelik adımlar da atıldı. Buna karşılık, tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının malik olduğu en az bir konutunun bulunması halinde, belirlenen kredi değer oranlarının azaltılarak uygulanmasına devam edileceği bildirildi.
KREDİ KARTI LİMİTLERİNE CİDDİ SINIRLAMA GETİRİLDİ
Kredi kartlarına yönelik alınan kararla, 48 aya kadar borç yapılandırma imkanı getirildi. Kararlar borç yapılandırılmasıyla sınırlı değil, kredi kartı limitleri ve kredi mevduat ürünlerinin tümü yeni kurallara tabi.
BDD kararına göre, kredi kartı limitleri artık sürekli artmayacak. Kararda, bir kişiye ait bütün kredi kartlarının limitlerinin tek bir limit gibi ele alınacağı belirtilirken, “Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu uyarınca; kart hamilinin sektördeki toplam kredi kartı limitinin, ilk yıl için aylık ortalama gelirin azami iki katı, ikinci yıldan sonra ise azami dört katı olması gerektiği hükmünün uygulanmasında; yeni kredi kartı çıkarılması veya mevcut kredi kartlarının limitlerinin artırılması işlemlerinde yalnızca aylık veya yıllık ortalama gelirin dikkate alınmasına ve gelir düzeyinin teyidinin yalnızca, bankalarca geliri ispata elverişli olarak değerlendirilen belgeler üzerinden gerçekleştirilmesine” karar verildiği belirtildi.
LİMİT AYLIK GELİRLE ORANTILI OLACAK 4 KATINI GEÇEMEYECEK
Karara göre, kredi kartı limitinin tespitinde, bankalar gelir düzeyi tespiti için müşterilerinden maaş bordrosu, geliri gösterir resmi evraklar isteyecek. Yeni kredi kartı limiti belirlenirken, aylık ve yıllık ortalama gelir dikkate alınacak. Bir kişiye kredi limiti belirlenirken, ilk kart verildiğinde aylık ortalama gelirinin iki katını geçemeyecek, ikinci yıl ve sonrasında aylık gelirinin 4 katından fazla limit de tanınamayacak.
Kredili mevduat hesaplarında ise Merkez Bankası ve BDDK uyumlu kararları yaşama geçirdi. BDDK'nın aldığı karara göre, kredili mevduat hesaplarına yapılandırma hakkı verildi. Bu hak, 2026 yılı Ocak ayı sonundan önce kullandırılmış bu kredilerde uygulanacak. Kararda, “Karar tarihi itibarıyla anapara ve/veya faiz ödemeleri otuz günden fazla gecikmiş ihtiyaç kredilerinin (kredili mevduat hesapları dahil), borçlu tarafından karar tarihinden itibaren 3 ay içerisinde talep edilmesi durumunda, yapılandırma tarihindeki borç bakiyelerinin en fazla kırk sekiz ay ile” yapılandırılmasının yolu açıldı.
BANKALARIN SORUMLULUĞU ARTIRILDI. KREDİ BÜYÜMESİNE SINIR GETİRİLDİ
BDKK kararına paralel olarak kredi mevduat hesaplarına yönelik Merkez Bankası'nın bir kararı Resmi Gazete'de yayınlandı. Bu karara göre, tüketici kredilerin konusunda bankaların sorumluluğu artırıldı. Karara göre, bu oranı yüzde 2 üzerinde büyürse, yani bankalar bu kredi ürününü yüzde 2 üzerinde kullandırırlarsa. Merkez Bankası devreye girecek ve oranı aşan limit kadar TL'yi bloke edecek.
Karardaki ifade şöyle:
“Bankalarca tüketicilere tahsis edilen kredili mevduat hesabı limitlerinden usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenenler için büyüme oranının 27/3/2026 hesaplama tarihinden 31/12/2026 (dahil) hesaplama tarihine kadar bir önceki hesaplama tarihine göre yüzde 2’nin üzerinde olması halinde bu oranı aşan limit tutarı kadar Türk lirası cinsinden zorunlu karşılık bloke olarak tesis edilir. Ancak Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre, bir sonraki döneme ilişkin büyüme oranı hesaplamasında dikkate alınmak koşuluyla, aşan limit tutarının Merkez Bankasınca belirlenen kısmı için zorunlu karşılık tesis edilmez.”
KREDİ KARTI LİMİTLERİ 1 YIL İÇİNDE YENİDEN BELİRLENECEK
BDDK, yeni kart limitleri için düzenlemeye giderken, kullanımda olan kartlar için de yeni kararlar aldı. Bu karara göre, kredi kartı limiti 400 bin lira üstünde olanların harcamaları dikkate alınacak ve kullanılmaya limitler düşülecek. Kararda, şöyle denildi:
“Kart hamillerinin, tüm bankalardaki toplam kart limitlerinin 400.000 TL’nin üzerinde olması hâlinde, son bir yıl içerisindeki en yüksek harcamanın yapıldığı hesap kesim tarihindeki kullanılmayan kart limitlerinin, bankalarca kısmi bir oranda azaltılmasına, Bankalar tarafından, tüm kart hamillerinin kredi kartı limitlerinin, 01.01.2027 tarihine kadar aylık/yıllık ortalama gelirleriyle uyumlu hale getirilmesine.”
BÜTÜN KREDİ KARTI LİMİTLERİ DEĞİŞECEK
Bu karara göre, 400 bin lira üstü limit olup da, örneğin aylık 50 biin lira kredi kartı harcaması yapan bir vatandaşın limiti kademeli olarak 400 bin liranın altına indirilecek. Yine karara göre, bankalar 2026 yılı içinde tüm kredi kart limitlerini yeni düzenlemeye göre belirleyecek. Bu karara göre, bankaların limitleri düşürmesi, gelir evrakları talep etmesi, aylık kazancı iki katı üstünde kredi limiti olanların limitlerini yeniden tanımlaması gerekecek.