Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 yılı Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri, sağlık verilerine dair soru işaretlerini beraberinde getirdi. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Sağlık Politika Kurulu Başkanı ve Bursa Milletvekili Prof. Dr. Kayıhan Pala, 2024 yılında yüzde 5,3 olan nedeni bilinmeyen ölüm oranının 2025 yılında yüzde 8’e yükseldiğini belirterek konuyu TBMM gündemine taşıdı. Pala, veri güvenilirliği ve şeffaflığı konusunda Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yanıtlaması istemiyle 30 Haziran 2026 tarihinde bir soru önergesi verdi. Bakan Şimşek'in, Anayasa'nın 98. maddesi gereğince bu önergeye on beş gün içinde yasal yanıt vermesi gerekiyor
HER DÖRT KİŞİDEN BİRİNİN ÖLÜM NEDENİ BELİRSİZ
Ölüm nedeni verilerinde ortaya çıkan belirsizliğin etkili halk sağlığı politikaları geliştirilmesini güçleştirdiğini ve hesap verebilirliği zayıflattığını vurgulayan Prof. Dr. Pala, il bazındaki artışlara dikkat çekti. Rapora göre; Aydın'da 2024 yılında yüzde 17,3 olan nedeni bilinmeyen ölümlerin oranı 2025'te yüzde 27,9'a yükseldi. Bu verilere göre Aydın'da hayatını kaybeden her dört vatandaştan birinin neden yaşamını yitirdiği bilinmiyor.
BİRÇOK İLDE TABLO VAHİM
Birçok ilde de benzer bir tablo dikkat çekti. Verilere göre, nedeni bilinmeyen ölümlerin toplam ölümler içindeki payı son yıllarda önemli ölçüde arttı. Ankara'da bu oran yüzde 4,6'dan yüzde 11,3'e yükselirken, Osmaniye'de yüzde 8,4'ten yüzde 16,1'e çıktı. Kırşehir'de oran yüzde 5,6'dan yüzde 12,4'e, Kilis'te ise yüzde 10,4'ten yüzde 16,9'a ulaştı. Batman'da yüzde 3,1'den yüzde 9,1'e yükselen oran, Kırklareli'nde de yüzde 5,4'ten yüzde 10,5'e çıktı. Veriler, nedeni bilinmeyen ölümlerin birçok ilde dikkat çekici şekilde artış gösterdiğini ortaya koydu.
TÜİK'E 'GERİYE DÖNÜK GÜNCELLEME' TEPKİSİ
Ölüm bildirim sistemlerinin elektronik ortamda derlenmesine rağmen verilerin geriye dönük güncellenmesini eleştiren CHP’li Pala, bu durumun veri güvenilirliğini zayıflattığını ifade etti. TÜİK'in 2025 yılı verilerini halihazırda 2026 yılı Haziran ayında yayımladığını belirten Pala, idari kayıtlara gecikmeli yansıyan yeni kayıtlar nedeniyle bir yıl geriye dönük güncelleme yapılmasının, sistemlerin etkili kullanılmadığına dair kaygıları güçlendirdiğini dile getirdi. Pala, "TÜİK, ölüm belgeleme süreçlerinde veri güvenilirliğini ve şeffaflığı nasıl sağladığını kamuoyuyla paylaşmalı, nedeni bilinmeyen ölümlerdeki artışın ve iller arası farklıların hesabını vermelidir" dedi.
TÜİK verilerinin Türkiye'de sağlık sisteminin niteliğini, koruyucu sağlık hizmetlerinin etkinliğini ve bölgesel eşitsizlikleri değerlendirmek için en temel kaynaklardan biri olduğu biliniyor. Bu verilerin kamu politikalarının kanıta dayalı biçimde belirlenmesinde kritik bir rol oynadığını hatırlatan Pala; Sağlık Bakanlığı, il sağlık müdürlükleri ve diğer veri sağlayıcı kurumlar arasında ek doğrulama süreçleri yürütülüp yürütülmediğinin de şeffaflıkla açıklanmasını talep etti.