Teklifte Kritik Maddeler: 21, 22, 23 ve 24 Tartışma Yaratıyor
09 Ocak 2026 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunulan “Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı KHK’de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nin özellikle 21, 22, 23 ve 24’üncü maddeleri, jeofizik mühendislerini doğrudan ilgilendiren düzenlemeler içeriyor.
TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Bursa Şubesi tarafından yapılan değerlendirmede, söz konusu maddelerin mevcut mesleki hak ve yetkileri zedeleyebileceği ifade edildi.
“Mühendislik Hizmeti Ticari Faaliyete Dönüşebilir”
Teklifte yer alan “zemin ve temel etüt kuruluşu” tanımıyla birlikte, bu hizmetlerin Bakanlık tarafından yetkilendirilen şirketler aracılığıyla yürütülmesinin öngörüldüğü belirtiliyor.
Açıklamada, bu yaklaşımın mühendislik hizmetini bireysel uzmanlık ve sorumluluk alanından çıkararak, şirket organizasyonu içinde yürütülen ticari bir faaliyete dönüştürebileceği kaydedildi.
Özellikle yapı denetim kuruluşlarında aranan “ortakların mühendis veya mimar olması” şartının, zemin etüt kuruluşları için getirilmemesi “ciddi bir çelişki” olarak değerlendirildi.
Mesleki Bağımsızlık ve Oda Denetimi Zayıflayabilir
Düzenlemenin, jeofizik mühendislerini serbest meslek mensubu konumundan uzaklaştırarak, Bakanlıkça yetkilendirilen şirketlerin teknik personeline dönüştürebileceği ifade edildi.
Bu durumun mesleki bağımsızlığı zedeleyebileceği ve meslek odalarının denetim rolünü fiilen devre dışı bırakabileceği vurgulandı.
“Bilimsel Denetim Yerine Bürokratik Kontrol Öne Çıkıyor”
Teklifin genel gerekçesinde denetimin güçlendirileceği belirtilse de, metin içinde bilimsel ve mesleki denetimi artıran açık hükümlerin bulunmadığına dikkat çekildi.
Açıklamada, düzenlemenin teknik denetimden çok idari kontrol ve mali akışa odaklandığı, bunun da merkezi ve tek taraflı bir denetim yapısını güçlendirdiği ifade edildi.
Hizmet Bedellerine Kesinti: “Kalite Düşebilir, Tekelleşme Artabilir”
Kanun teklifine göre zemin ve temel etüt hizmet bedellerinden çeşitli oranlarda kesintiler yapılması öngörülüyor. Bu kesintilerin farklı kamu hesaplarına aktarılması planlanıyor.
Oda, bu mali yapının mühendislik hizmetini kamu güvenliği odağından uzaklaştırarak gelir kalemine dönüştürebileceği uyarısında bulundu.
Ayrıca küçük ölçekli mühendislik bürolarının bu sistem içinde ayakta kalmakta zorlanabileceği ve sektörün tekelleşebileceği ifade edildi.
Deprem Gerçeği Hatırlatıldı
Açıklamada, Türkiye’nin deprem gerçeği göz önünde bulundurulduğunda zemin araştırmalarının bağımsız, bilimsel ve mesleki sorumluluk çerçevesinde yürütülmesinin hayati önemde olduğu vurgulandı.
Piyasa odaklı bir modelin, afet risklerini azaltmak yerine artırabileceği görüşü paylaşıldı.
Odanın Önerileri
Jeofizik Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, düzenlemeye ilişkin şu önerileri sıraladı:
- Zemin ve temel etüt kuruluşlarında ortak ve yöneticilerin ilgili mühendislik disiplinlerinden olması
- Etüt müellifliğinin bireysel mesleki sorumluluk esasına dayanması
- Meslek odalarının denetim rolünün korunması
- Sürece meslek odalarının kurumsal katılımının sağlanması
“Kamu Yararı İçin Yeniden Düzenlenmeli”
Açıklamanın sonunda, teklifin mevcut haliyle yasalaşmasının hem mesleki bağımsızlığı zayıflatacağı hem de yapı güvenliği açısından risk oluşturabileceği ifade edildi.
İlgili maddelerin geri çekilmesi ya da öneriler doğrultusunda yeniden düzenlenmesinin kamu yararı açısından zorunlu olduğu vurgulandı.