Türkiye, sürdürülebilir bir ekonomik düzen kurma ve çevre kirliliğini azaltma yolunda küresel çapta ses getirecek bir adım atıyor. Bugüne kadar piyasaya sürülen ancak büyük oranda çöpe giden milyarlarca ambalaj, 1 Temmuz’dan itibaren birer ekonomik katma değere dönüşecek.
Bakan Murat Kurum, 81 il ve 973 ilçede kurulacak depozito iade noktaları ve makineleriyle döngüsel ekonomi modeline geçileceğini ilan etti Kurum, şunları kaydetti:
"Vatandaşımız artık pet, cam, metal, karton şişeleri bir çöp olarak görmeyecek. Bu bir katma değer. DOA logosu dediğimiz bir barkoddan bahsediyoruz. Bu ürünleri şu an biz piyasaya sürdük zaten. Piyasada bu ürünleri vatandaşımız satın alıyor. 1 Temmuz itibarıyla bu ürünleri alan vatandaşımız artık bunu bir çöp olarak görmeyecek. Vatandaşımız depozito iade noktalarına veya depozito iade makinelerine bu ürünleri götürdükleri zaman ürün başına 1 lira depozito iade ücreti alacaklar.
Bunu da burada ilk defa açıklıyoruz. Pilot uygulamada daha düşüktü, 0,25 lira veriyorduk. İlk önce Kızılcahamam'da başladık sonra Sakarya ilimizde, 7 bölgede uygulamalar yaptık. Vatandaşımız 1 Temmuz itibarıyla depozito iade noktalarına, makinelerine götürdüğü zaman ücret alacak. Metal, cam, pet, karton hepsi için gidip oradan biriktirecekler. Depozito iade noktalarına gidecekler. O makinelere veya noktalara bıraktıkları zaman ürün başına 1 lira alacaklar ve bu e-cüzdanlarına yüklenecek. Sonrasında da isterse anlaşmalı bankalardan nakit çekebilecekler. İsterse anlaşmalı marketlerimizden o parasını harcayabilecek."
Murat Kurum, uygulamanın vatandaşlara herhangi bir ek yük getirmediğini, mevcut şartlar altında bunun bir deneme süreci olduğunu ifade etti.
"30 MİLYAR LİRA TASARRUF SAĞLAYACAĞIZ"
Ürünlerden ilave bir depozito ücreti almayacaklarının altını çizen Kurum, sürecin takipçisi olacaklarını, üreticilerin ödediği katılım ve toplama bedellerinin vatandaşlara 1 lira olarak iade edileceğini söyledi.
Kaynakların sonsuz olmadığı bilinciyle hareket edilmesi gerektiğini dile getiren Kurum, "'Al, kullan, at' devri bitti. 'Al, kullan, dönüştür' başladı. Bunları artık dönüştüreceğiz. Ekonomiye bu ürünleri geri kazandıracağız. 81 ilde 973 ilçede makinelerimiz de olacak, depozito iade noktalarımız da olacak. Vatandaşımız gidecek o DOA makinesine, iade makinesine gidecek ürününü atacak. Oradan telefonlarına bu nakit hemen yüklenecek. Ve böylelikle yıllık 30 milyar lira tasarruf sağlayacağız. 25 milyar ambalajı geri toplayacağız ve üretime, istihdama bir ham madde olarak bu ürünleri geri vereceğiz." ifadelerini kullandı.
"SIFIR ATIK PROJESİNİ HER ALANDA GENİŞLETMEK İSTİYORUZ"
Kurum, sisteme dahil ürünlerde logonun zorunlu olduğunu, logonun ürünün sisteme ait olduğunu gösterdiğini, logosuz ürünlerin piyasada bulunmaması gerektiğini ve vatandaşların bu tür durumları bildirmesi halinde gereğinin yapılacağını belirtti.
Plastik kirliliğini azaltmak amacıyla eylül ayı itibarıyla hayata geçirilmesi planlanan uygulamaya ilişkin soruyu da yanıtlayan Kurum, sürdürülebilir bir ekonomik düzen kurulması ve kaynakların geri dönüşüme tabi tutulmasının zorunlu olduğunu vurguladı.
Bakan Kurum, Sanayi Devrimi'nden sonra yeni bir sürece girildiğini, günümüzde tüm dünyanın emisyonları düşürmek için mücadele verdiğini ifade ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Biz de burada bir irade ortaya koyuyoruz. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin başlattığı, bugün Türkiye'de dalga dalga yayılan Sıfır Atık projesini her alanda genişletmek istiyoruz. Diğer taraftan Sayın Cumhurbaşkanımız hep şunu ifade etti. Dedi ki '2053 yılında Net Sıfır Emisyonu ülkemde yakalayacağım'. Bunu tüm dünyaya ilan ettik. Ve bunun da altyapısı olarak çalışmak zorundasınız. Sözle vaat olmuyor, bir icraat yapacaksınız. Dolayısıyla Depozito Uygulaması Sıfır Atık'ın önemli bir ayağı. Bugüne kadar yüzde 35 civarında geri toplama oranımız var. Yani 25 milyar ambalajın sadece yüzde 35'i toplanıyor, gerisi çöp. Biz bu oranı yüzde 90'lara çıkarmak zorundayız
Çünkü bulamıyorsunuz. Şu an toplanan kağıt, üretilecek kağıda yetmiyor. Mecburen yurt dışından almak zorundasınız. Bunun cari açığa etkisi var. Bu aşamayı her alanda güçlendireceğiz. Enerji alanında da çalışmaları var bakanlıklarımızın, tarım alanında da var. COP kapsamında biz bu koordinasyonu yürütüyoruz. Bu 2053 hedefleri doğrultusunda her alanda çalışmamız var. Eylül ayı itibarıyla da tek kullanımlık plastik dediğimiz bu plastiklerin biyobozunur, geri dönüşebilir ürünlerle yapılması noktasında bir düzenleme yapıyoruz. Plastik pipet, çatal, bıçak veya o yemekle gelen 5 dakika yediğimiz, kullandığımız, sonrasında da çöpe attığımız ürünlere ilişkin geri dönüşebilir malzemelerden oluşan bir düzenlemeye gidiyoruz. Artık tek kullanımlık plastikleri, üreticilerimizle de görüşerek, dönüştüreceğiz. Bu dönüşümle beraber ürünler tek kullanımlık plastikler yerine ahşaptan, bambudan, biyobozunur malzemelerden yapılacak. Sağlığımızı da ekonomimizi de düşüneceğiz. Bu ürünlerin çevremizi kirletmesine de müsaade etmeyeceğiz."
Sistem kapsamında plastik, cam ve alüminyum ambalajlar iade edildiğinde ödenen depozito bedeli geri alınabilecek. Uygulamanın geri dönüşümü artırması ve çevre kirliliğini azaltması hedefleniyor.