HABER: BURHAN KURTULMUŞ
CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Bursa Saati’ne yaptığı açıklamada pamuk üretiminde yaşanan gerilemeye ve dış ticaret açığına dikkat çekti. Sarıbal’ın paylaştığı verilere göre Türkiye, yalnızca 2025 yılında 1 milyon tonun üzerinde pamuk ithal ederek 1 milyar 727 milyon dolar ödeme yaptı.
34 Milyar Dolarlık ithalat, gerileyen üretim
AKP döneminde lif pamukta yaklaşık 2 milyon 257 bin ton ihracata karşılık 19 milyon 7 bin ton ithalat gerçekleştirildiğini belirten Sarıbal, bu dönemde 4 milyar 360 milyon dolarlık ihracata karşılık 34 milyar 157 milyon dolarlık ithalat yapıldığını ifade etti.
Sarıbal, “Maliyet üreticiyi eziyor, destekler göstermelik kalıyor, fiyat politikası üretimi cezalandırıyor. Bu koşullar pamuktan kaçışı teşvik ediyor” dedi.
Üretimde yüzde 13,7’lik düşüş
Türkiye’de pamuk üretiminin hem kuraklık hem de plansız tarım politikaları nedeniyle gerilediğini belirten Sarıbal, 2024 yılında 2 milyon 243 bin ton olan kütlü pamuk üretiminin 2025’te 1 milyon 935 bin tona düştüğünü söyledi. Bu durumun yüzde 13,7’lik bir üretim kaybına işaret ettiğini kaydetti.
Uluslararası Pamuk Danışma Komitesi (ICAC) verilerine göre 2024-2025 sezonunda dünya genelinde 30 milyon 692 bin hektar alanda 25 milyon 287 bin ton pamuk üretildiğini aktaran Sarıbal, Türkiye’nin 465 bin hektarlık ekim alanıyla 12’nci, üretimde ise 7’nci sırada yer aldığını belirtti.
Pamuk ithalatında ise yaklaşık 1 milyon ton ile Türkiye’nin dünyada 4’üncü sırada bulunduğunu ifade etti.
ICAC’ın 2025-2026 sezonu tahminlerine göre ise Türkiye’de pamuk ekim alanlarının 430 bin hektara, üretimin ise 780 bin tona gerilemesinin beklendiğini söyleyen Sarıbal, “Türkiye’nin yıllık pamuk ihtiyacı yaklaşık 1,6 milyon ton. Bu tablo dışa bağımlılığı daha da artıracak” dedi.
“Sulama politikası çöktü, pamuk plansızlığa kurban edildi”
Yaz aylarında yaşanan kuraklığın özellikle Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde üretimi ciddi biçimde etkilediğini belirten Sarıbal, Aydın, İzmir, Adana ve Urfa’da üreticilerin pamuktan çekildiğini ya da ürün değişikliğine yöneldiğini dile getirdi.
Çukurova’daki daralmaya dikkat çeken Sarıbal, Adana’da pamuk ekim alanının 2018’de 455 bin dönüm iken 2025 itibarıyla 124 bin dönüme gerilediğini, son 7 yılda yüzde 70’in üzerinde küçülme yaşandığını söyledi.
Çiftçi hasat döneminde zarar etti
Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi’ne (Tarım-ÜFE) işaret eden Sarıbal, ocak ayında endeksin aylık yüzde 8,46, yıllık ise yüzde 43,58 arttığını hatırlattı.
Pamuk üretim maliyetinin kilogram başına 25–28 lira arasında olduğunu, hasat döneminde kütlü pamuk fiyatlarının ise 26–31 lira bandında kaldığını belirten Sarıbal, “Çiftçi ya zarar etti ya da neredeyse sıfır kârla üretim yaptı” dedi.
Yeni sistemde verilen desteğin kilogram başına yaklaşık 2,20 lira olduğunu ifade eden Sarıbal, bunun üretimi sürdürmek için yetersiz olduğunu söyledi. Borsalar ve ziraat odalarının maliyet çalışmalarına göre kütlü pamuğun kilogram maliyetinin 35,63 TL olduğunu, üreticinin ise ortalama 26 TL’ye satış yapabildiğini kaydetti.
“Üretici örgütsüz, piyasa tüccarın insafına bırakıldı”
Pamuk üretimindeki düşüşün bir diğer nedeninin üretici örgütlerinin zayıflatılması olduğunu belirten Sarıbal, Tariş Pamuk Birliği, Çukobirlik ve Antbirlik’in kamu desteğinin yetersizliği nedeniyle piyasadaki etkisini kaybettiğini söyledi.
Bu birliklerin kütlü pamuk alımlarındaki payının 1998/99 sezonunda yüzde 25 olduğunu, 2024/25 sezonunda ise yüzde 3,5’e gerilediğini belirten Sarıbal, “Bugün bu birlikler piyasa fiyatları üzerinde belirleyici rol oynayamıyor. Üretici örgütsüz, piyasa tüccarın insafına bırakılmış durumda. Bu koşullarda pamuk üretimi değil, pamuktan kaçış teşvik ediliyor” ifadelerini kullandı.