Küresel vize devlerinden VFS Global'in Türkiye taşeronu olan Gateway Management ve sahibi Halis Ali Çakmak'ın holdingleşme süreci, uluslararası araştırmacı gazetecilik ağı Lighthouse Reports'un yeni belgeleriyle gündeme bomba gibi düştü.
VFS Global'in vize alma süreçlerindeki skandalları, vize krizinin bir ayağını ortaya çıkardı. Pasaportların kaybolmasından rüşvetin üzerinin örtülmesine, alınan fahiş ücretlerden üyelik dayatmasına, şirketin birçok usulsüzlük yaptığı gazetecilerin araştırmaları ile ortaya çıktı.
Araştırma ekibinde yer alan Kısa Dalga'dan Gazeteci Canan Coşkun'un imzasını taşıyan araştırmada, milyarlık bir şirketler grubuna dönüşen Golden Gateway Holding'in yükselişi ile eski Dışişleri Bakanı ve AKP Antalya Milletvekili Mevlüt Çavuşoğlu arasındaki stratejik ve kurumsal bağlar gözler önüne serildi.
Vize yetkilendirmelerinin doğrudan Dışişleri Bakanı'na devredilmesiyle başlayan süreç; off-shore şirket (Faaliyet gösterdiği ülkenin dışında bir yerde (örneğin Cayman Adaları, Panama) kurulan şirket) zincirlerinden üniversite işletmelerine ve vergi muafiyeti sağlayan teknopark projelerine kadar uzanıyor.
MALTA BAĞLANTISI VE DEİK PROFİLLERİ
Halis Ali Çakmak'ın iş dünyasındaki tırmanışında Malta ve İngiltere'de aldığı lise eğitiminin yanı sıra düşük vergi oranlarına sahip off-shore ülkelerdeki ticari faaliyetleri önemli bir yer tutuyor.
Çakmak, 2007 yılında Dış Ekonomik İlişkiler Kuruluna (DEİK) bağlı Türkiye-Malta İş Konseyini kurarak ilk başkanlık görevini yürüttü.
Şirket yönetiminde yer alan aile üyesi Stephanie Selin Çakmak, 2017-2018 yıllarında DEİK bünyesindeki Türkiye-İrlanda İş Konseyinde yürütme kurulu üyeliği yaptı.
Halis Ali Çakmak'ın iş ortağı ve eşi olan Azerbaycan uyruklu Nurlana Hasanova Çakmak ise geçmişte Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı bünyesinde görev yapmış bir isim olup, halen Gateway Management Azerbaycan Yönetim Kurulu Başkanı ve DEİK Malta-Türkiye İş Konseyi Başkan Yardımcılığı görevlerini yürütüyor.
BÜYÜMENİN MİLADI: 2019 YÖNETMELİĞİ VE BAKANLIK YETKİSİ
Halis Ali Çakmak ve şirketler grubunun vize pazarında rakipsiz bir tekel haline gelmesi, 30 Nisan 2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan "Vize Aracılık Hizmeti Alınmasına İlişkin Yönetmelik" değişikliğiyle yasal bir zemine kavuştu. Söz konusu yönetmelikle, vize aracılık hizmeti verecek şirketleri tek başına seçme ve yetkilendirme gücü doğrudan Dışişleri Bakanı'na (o dönem Mevlüt Çavuşoğlu) verildi.
Yönetmeliğin ardından 6 Şubat 2021'de yayımlanan bir diğer düzenlemeyle, yabancıların Türkiye'deki ikamet izni başvurularını yürütme yetkisi de bu aracı kurumlara devredildi. Gateway'in kurumsal tescil süreçleri 2019'da tamamlansa da Halis Ali Çakmak'ın 11 Ağustos 2017 tarihli Anadolu Ajansı (AA) haberindeki şu demeci, iş birliğinin daha eskiye dayandığını gösteriyor:
"2016 yılında bizi Irak'ta bu konuda görevlendiren Dışişleri Bakanımız Sayın Mevlüt Çavuşoğlu'na şükranlarımı iletiyorum. Burada, Avrupa'ya verdiğimiz vize hizmetlerinin daha üstünde servis vermeye başladık."
ALANYA ÜNİVERSİTESİNDE 25 YILLIK DEVİR VE "ÇAVUŞOĞLU" AİLESİ
Vize pazarındaki büyümesini eğitim sektörüne taşıyan Halis Ali Çakmak, Kasım 2022'de tarihi Hamdullah Emin Paşa Vakfına ait olan Özel Hamdullah Emin Paşa Üniversitesinin işletme haklarını 25 yıllığına devraldı. Devrin ardından kurumun adı "Alanya Üniversitesi" olarak değiştirildi.
Canan Coşkun'un aktardığına göre bu eğitim hamlesinin arka planında da Çavuşoğlu ailesiyle kesişen kurumsal bağlar dikkat çekiyor:
Üniversitenin bağlı olduğu ana kurucu vakfın (Hamdullah Emin Paşa Vakfı) mütevelli heyetinde bizzat Mevlüt Çavuşoğlu yer alıyor.
Üniversitenin yönetim organı olan Mütevelli Heyetinde ise Mevlüt Çavuşoğlu'nun eşi Hülya Çavuşoğlu görev yapıyor.