Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) 14 Mayıs 2023 genel seçimlerinden bu yana siyasi tablo önemli ölçüde değişti. Seçimlerde yüzde 25,35 oy alarak 169 milletvekili çıkaran CHP, geçen iki yılda yaşanan ayrılıklar, parti değiştirmeler, belediye başkanlığı tercihleri, vefatlar ve devam eden disiplin süreçleri nedeniyle Meclis'teki temsil gücünde ciddi kayıp yaşadı.
Son olarak CHP İstanbul Milletvekili Nimet Özdemir’in partisinden ayrılarak AK Parti’ye katılması, CHP’nin sandalye kaybına bir yenisini daha ekledi. Güncel durumda CHP’nin milletvekili sayısı 136’ya gerilerken, parti içindeki disiplin süreçlerinin sonuçlanması halinde bu sayının 128’e kadar düşebileceği konuşuluyor.
Buna karşılık AK Parti ise seçimlerde elde ettiği milletvekili sayısının üzerine çıkarak Meclis'teki ağırlığını artırmayı başardı. 2023 seçimlerinde 268 milletvekili kazanan AK Parti, bugün itibarıyla 277 milletvekiline ulaşmış durumda.
CHP'nin 169 vekillik başarısı kalıcı olmadı
CHP, 14 Mayıs 2023 seçimlerinde yüzde 25,35 oy alarak 169 milletvekili çıkarmış ve son yıllardaki en yüksek parlamento temsil gücüne ulaşmıştı.
Ancak bu rakamın içinde CHP listelerinden seçilen farklı siyasi partilere mensup milletvekilleri de bulunuyordu. Millet İttifakı formülü kapsamında CHP listelerinden seçilen isimler arasında;
- DEVA Partisi'nden 14 milletvekili,
- Gelecek Partisi'nden 10 milletvekili,
- Saadet Partisi'nden 10 milletvekili,
- Demokrat Parti'den 3 milletvekili,
- Türkiye Değişim Hareketi (TDH) kontenjanından Mustafa Sarıgül yer alıyordu.
Toplamda 39 milletvekili CHP listelerinden seçilmesine rağmen CHP kökenli değildi. Seçim sonrasında bu isimlerin büyük bölümü kendi siyasi partilerinin çatısı altında faaliyet göstermeye başlayınca CHP'nin Meclis grubu da doğal olarak küçüldü.
Milletvekilliği Sona Eren İsimler
2023 seçimlerinden sonra çeşitli nedenlerle milletvekilliği sona eren isimler de Meclis aritmetiğini değiştirdi.
Milletvekilliği sona eren isimler şöyle:
- Sırrı Süreyya Önder – Vefat (3 Mayıs 2025)
- Murat Kurum – Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi kapsamında bakan olarak atanması (2 Temmuz 2024)
- Hasan Baltacı – Belediye başkanlığını tercih etmesi (5 Nisan 2024)
- Abdurrahman Tutdere – Belediye başkanlığını tercih etmesi (4 Nisan 2024)
- Ahmet Önal – Belediye başkanlığını tercih etmesi (4 Nisan 2024)
- Burcu Köksal – Belediye başkanlığını tercih etmesi (3 Nisan 2024)
- Can Atalay – Milletvekilliğinin düşmesi (30 Ocak 2024)
- Hasan Bitmez – Vefat (14 Aralık 2023)
Bu gelişmeler nedeniyle TBMM'deki toplam milletvekili sayısı da 600’den 592’ye gerilemiş durumda.
Mutlak butlan tartışmaları CHP'de yeni kayıplara yol açabilir
CHP’de kurultay sürecine ilişkin "mutlak butlan" tartışmaları sürerken parti içindeki disiplin süreçleri de yakından takip ediliyor.
Bu kapsamda 9 milletvekilinin CHP’den ihracının istendiği belirtiliyor. Öte yandan CHP Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın hakkında hazırlanan disiplin dosyasının Yüksek Disiplin Kurulu tarafından geri çekilmesi, süreçte yeni değerlendirmelerin yapılabileceğine işaret ediyor.
Ancak ihracı talep edilen milletvekilleri hakkındaki kararların kesinleşmesi halinde CHP’nin sandalye sayısının 136’dan 128’e düşmesi bekleniyor.
Bu gerçekleşirse CHP, seçim gecesinde sahip olduğu 169 milletvekilliğinden 41 koltuk kaybetmiş olacak.
CHP, 2018 seçimlerinin de altına düşüyor
Ortaya çıkan tablo yalnızca 2023 seçimlerine göre bir gerilemeyi ifade etmiyor.
CHP, 24 Haziran 2018 genel seçimlerinde TBMM’ye 146 milletvekili göndermişti. 2023 seçimlerinde ise bu sayı 169’a yükselmiş ve parti son yılların en yüksek parlamento temsil gücünü elde etmişti.
Ancak bugün itibarıyla milletvekili sayısı 136’ya gerileyen CHP, fiilen 2018’de kazandığı 146 sandalyenin de altına düşmüş durumda.
Disiplin süreçleri sonunda beklenen ihraçların gerçekleşmesi ve milletvekili sayısının 128’e inmesi halinde CHP, yalnızca 2023 seçimlerinde ulaştığı seviyeden değil, 2018 seçimlerinde elde ettiği temsil gücünden de 18 sandalye geriye düşmüş olacak.
Bu durum, CHP’nin son iki genel seçimde elde ettiği parlamenter gücün önemli bölümünü kaybettiğini ortaya koyuyor.
AK Parti seçim sonrasının kazananı oldu
CHP’de yaşanan sandalye kayıplarına karşılık AK Parti ise seçim sonrasındaki süreçten güçlenerek çıktı.
14 Mayıs 2023 seçimlerinde 268 milletvekili kazanan AK Parti, sonraki dönemde yaşanan parti değişiklikleri ve transferlerle birlikte milletvekili sayısını 277’ye yükseltti.
Böylece AK Parti, seçimlerde elde ettiği sonucun da üzerine çıkarak Meclis'teki en büyük siyasi grup konumunu daha da pekiştirdi.
TBMM'de güncel dağılım
TBMM'deki güncel sandalye dağılımı şöyle:
- AK Parti: 277
- CHP: 136
- DEM Parti: 56
- MHP: 46
- İYİ Parti: 29
- Yeni Yol Partisi: 20
- Bağımsızlar: 10
- HÜDA PAR: 4
- Yeniden Refah Partisi: 4
- TİP: 3
- DBP: 2
- EMEP: 2
- Saadet Partisi: 1
- DSP: 1
- Demokrat Parti: 1
Toplam milletvekili sayısı ise 592.
Meclis'te denge tersine döndü
2023 seçimlerinin ardından CHP, tarihinin en yüksek temsil gücüne yaklaştığı bir döneme girmişti. Ancak aradan geçen süreçte ittifak kontenjanlarından gelen milletvekillerinin ayrılması, parti değiştirmeler, istifalar ve disiplin süreçleri CHP'nin Meclis'teki ağırlığını önemli ölçüde azalttı.
İhraç süreçlerinin de tamamlanması halinde CHP’nin milletvekili sayısının 128’e kadar düşmesi beklenirken, AK Parti ise seçimlerde kazandığı 268 milletvekilliğini 277’ye çıkararak Meclis aritmetiğinde kazanç sağlayan tek büyük parti olarak öne çıkıyor.
Ortaya çıkan tablo, 2023 seçim gecesinde oluşan siyasi denge ile bugünkü TBMM aritmetiği arasında dikkat çekici bir fark bulunduğunu gösteriyor. CHP, seçimlerde elde ettiği temsil gücünü koruyamazken, AK Parti ise seçim sonrasındaki süreçte parlamentodaki etkisini daha da artırmış görünüyor.