Türkiye son dönemde hızla artan hayat pahalılığını en net biçimde gıda fiyatlarında hissediyor.
Artan fiyatlarla dışarıda yenen bir öğün yemek, mont, ayakkabı ya da küçük bir ev eşyasıyla yarışır hale geldi.
Ülkeler arası ekonomik koşullar hakkında fikir veren ve farklı para birimlerinin farklı ülkelerdeki satın alma gücünü gösteren Big Mac endeksi de vatandaşın alım gücünün geldiği durumu gösterdi. Türkiye, Ocak zamlarının ardından dünya ortalamasının üzerinde pahalanmayı sürdürdü.
TÜRKİYE DÜNYAYI GERİDE BIRAKTI
Dünyanın birçok ülkesinde aynı standartlarla satılan ürünler üzerinden yapılan Big Mac Endeksi, Türkiye’deki fiyat seviyesinin küresel ölçekte de yüksek olduğunu ortaya koydu.
Kişi başına millî gelirin yaklaşık 18 bin dolar olduğu Türkiye’de Big Mac fiyatı 7,85 dolara ulaştı. Kişi başına gelirin 92 bin dolar seviyesinde olduğu ABD’de ise aynı ürün 6,12 dolardan satılıyor. İsviçre’de kişi başı gelir 118 bin dolar düzeyindeyken Big Mac fiyatı 9,08 dolar seviyesinde bulunuyor.
Türkiye’nin gelir düzeyi bu ülkeden yaklaşık altı kat düşük olmasına rağmen fiyat farkının sınırlı kalması, gelir-fiyat dengesindeki bozulmayı gözler önüne seriyor.
Benzer şekilde kişi başı gelirin yaklaşık 24 bin dolar olduğu Uruguay’da Big Mac’in 8,76 dolardan satılması, Türkiye’nin daha düşük gelirle bu ülkeye yakın fiyat seviyesinde yer aldığını gösteriyor. Bu durum, Türkiye’de dışarıda yemenin yalnızca yerel ölçekte değil, uluslararası karşılaştırmalarda da pahalı hale geldiğini ortaya koyuyor.
EN PAHALISINI BİZ YİYORUZ!
Big Mac fiyatı milli gelire oranlandığında tablo ortaya koyuyor ki burgerin en pahalısını biz yiyoruz. Karşılaştırmalı analizler, Türkiye’nin benzer gelir grubundaki ülkelerden belirgin biçimde ayrıştığını gösterdi.
Polonya, Güney Afrika ve Mısır gibi ülkelerle benzer ya da daha düşük gelir seviyesinde yer alan Türkiye, Big Mac fiyatında bu ülkelerin tamamını geride bırakmış durumda. Buna karşılık ABD, Almanya, İsveç ve İsviçre gibi yüksek gelirli ülkelerle benzer fiyat seviyelerine yaklaşılması, alım gücündeki aşınmayı daha görünür kılıyor.
Türkiye’de bir asgari ücretli, bir Big Mac satın alabilmek için yaklaşık 2,5 saat çalışmak zorunda kalıyor. Aynı ürün, ABD ve birçok Avrupa ülkesinde 25-30 dakikalık bir çalışma süresiyle alınabiliyor. Bu tablo, Türkiye’de dışarıda yemenin alım gücü açısından ne denli zorlaştığını çarpıcı biçimde ortaya koyuyor.
BİG MAC – GELİRE GÖRE GERÇEK PAHALILIK SIRALAMASI
| Sıra | Ülke | Big Mac Fiyatı ($) | Kişi Başı Gelir ($) | Gelire Oran (‰) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Türkiye | 7,85 | 18.000 | 0,436 ‰ |
| 2 | Meksika | 6,17 | 14.000 | 0,441 ‰ |
| 3 | Kolombiya | 6,21 | 22.000 | 0,282 ‰ |
| 4 | Uruguay | 8,76 | 25.000 | 0,350 ‰ |
| 5 | Polonya | 6,25 | 28.000 | 0,223 ‰ |
| 6 | Kosta Rika | 6,04 | 19.000 | 0,318 ‰ |
| 7 | İsrail | 6,36 | 54.000 | 0,118 ‰ |
| 8 | Birleşik Krallık | 7,08 | 54.000 | 0,131 ‰ |
| 9 | İsveç | 7,26 | 60.000 | 0,121 ‰ |
| 10 | Avustralya | 5,69 | 67.000 | 0,085 ‰ |
| 11 | Danimarka | 7,14 | 82.000 | 0,087 ‰ |
| 12 | ABD | 6,12 | 92.000 | 0,067 ‰ |
| 13 | Singapur | 5,78 | 94.000 | 0,061 ‰ |
| 14 | İsviçre | 9,08 | 118.000 | 0,077 ‰ |
| 15 | Kanada | 5,54 | 55.000 | 0,101 ‰ |