Erzurum’un tarihi yapıları arasında yer alan Murat Paşa Camii, mimarisi kadar kendine özgü minaresiyle de görenlerin dikkatini çekiyor. Osmanlı döneminde Beylerbeyi Murat Paşa tarafından yaptırılan cami, 12 Aralık 1572’de ibadete açıldı.
Yaklaşık 520 metrekarelik kapalı alana sahip olan ve yaklaşık 300 kişinin ibadet edebildiği caminin bahçesinde yükselen minare ise yapıya bitişik olmamasıyla diğer camilerden ayrılıyor. Bu sıra dışı görünümün ardında ise caminin inşa edilmesinden daha eskiye uzanan bir hikâye bulunuyor.
MİNARE CAMİDEN ÖNCE BAŞKA BİR YAPIYA AİTTİ
Murat Paşa Camii’nin bugün bağımsız şekilde görülen minaresi, aslında bu cami için yapılmadı. Bölgede daha önce bulunan Ahmediye Camii ve Ahmediye Medresesi’ne ait olan minare, Murat Paşa Camii inşa edilirken korunarak kullanılmaya devam etti.
Ahmediye Camii’nin yerine yeni caminin yapılmasıyla birlikte mevcut minarenin korunmasına karar verilince Murat Paşa Camii için ayrıca bir minare inşa edilmedi. Böylece bugün caminin bahçesinde ayrı bir yapı olarak görülen minare ortaya çıktı.
Yaklaşık 25 metre yüksekliğindeki minare, sekizgen kaide üzerine yükselen silindirik gövdesi ve tek şerefesiyle dikkat çekiyor. Dışarıdan açılan kapısından girilerek merdivenlerle şerefeye ulaşılabiliyor.
DEPREMDE YIKILDI, TEMELLERİ ÜZERİNE YENİDEN YAPILDI
Bugün görülen minare, ilk yapıdan günümüze tamamen aynı haliyle ulaşmadı. Tarihi minarenin 1920’li yıllarda yıkılmasının ardından, mevcut temeller üzerine 1956-1957 yıllarında aslına uygun şekilde yeniden inşa edildiği aktarılıyor.
Erzurum Valiliği de mevcut minarenin daha eski ve daha yüksek bir minarenin yerine yakın tarihte inşa edildiğini belirtiyor. Bu nedenle bugün görülen yapı, hem eski Ahmediye yapılarının izlerini hem de Murat Paşa Camii’nin tarihini aynı noktada buluşturuyor.
Caminin kendisi ise kare planı, merkezi kubbesi ve kesme taş duvarlarıyla Osmanlı dönemi mimarisinin Erzurum’daki önemli örnekleri arasında yer alıyor.
HIZIR ALEYHİSSELAM RİVAYETİ YÜZYILLARDIR ANLATILIYOR
Murat Paşa Camii’nin ayrı duran minaresi hakkında halk arasında günümüze kadar ulaşan bir rivayet de bulunuyor. Kültür Portalı’nda aktarılan anlatıya göre Murat Paşa’nın, caminin yapımı sırasında eski minareyi yıkmayacağına dair rüyasında bir söz verdiğine inanılıyor.
Rivayete göre daha sonra bu sözünü unutan Murat Paşa’nın karşısına Hızır Aleyhisselam çıkıyor ve verdiği sözü hatırlatıyor. Bunun üzerine eski minarenin korunmasına karar verildiği, Hızır Aleyhisselam’ın da her gün beş vakit namazdan birini camide kılacağına dair söz verdiğine inanılıyor.
Tarihi kaynaklarla doğrulanmış bir olaydan ziyade halk anlatısı niteliğindeki bu rivayet, Murat Paşa Camii’nin sıra dışı mimarisine dair anlatılan hikâyeler arasında yer alıyor. Bugün ise camiden bağımsız yükselen minare, Erzurum’un dikkat çeken tarihi siluetlerinden biri olmayı sürdürüyor.
