Azerbaycan’da devlet okullarındaki kıyafet kurallarında yapılan değişiklikler, başörtülü öğrencilerin eğitim hakkına ilişkin tartışmalara neden oldu. 21 Eylül 2026’da kabul edilen düzenlemede, okul üniformasının bütünlüğünü bozan ve genel eğitimin laiklik ilkesine uygun olmadığı değerlendirilen kıyafet unsurlarına izin verilmeyeceği belirtildi.
Ancak karar metninde başörtüsü veya herhangi bir dinî kıyafet doğrudan yasaklanmadı. Buna rağmen bazı okullarda başörtülü öğrencilerin okula alınmadığı yönündeki iddialar, uygulamanın kapsamına ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.
AZERBAYCAN'DA OKULLARDA BAŞÖRTÜSÜ YASAKLANDI MI?
Azerbaycan Bakanlar Kurulunun 21 Eylül 2026 tarihli düzenlemesinde başörtüsü açıkça yasaklanmıyor. Kararda, belirlenen okul üniformasının bütünlüğünü bozan ve genel eğitimin laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirilen diğer kıyafet unsurlarının kullanılmasına izin verilmeyeceği ifade ediliyor.
Düzenlemede hangi kıyafetlerin bu kapsamda değerlendirileceği ayrıntılı olarak açıklanmadığı için kararın nasıl uygulanacağı tartışma konusu oldu.
BBC Azerbaycanca’nın 30 Eylül tarihli haberinde, bazı okullarda başörtülü öğrencilerin derslere alınmadığına ilişkin iddialar aktarıldı. Ancak bu haberlerde yer alan olaylar, ülkedeki bütün devlet okullarında başörtüsünün yasaklandığını gösteren genel bir hüküm anlamına gelmiyor.
AZERBAYCAN BAŞÖRTÜSÜ YASAĞI OLAYI NEDİR?
Tartışmalar, 21 Eylül’de okul üniformalarına ilişkin düzenlemenin değiştirilmesinin ardından yoğunlaştı. Sosyal medyada yayılan bazı görüntülerde, başörtüsü takan kız öğrencilerin okul binasına alınmadığı öne sürüldü.
Sumgayıt kentindeki 6 numaralı okulda yaşandığı iddia edilen olay da gündeme geldi. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde başörtülü öğrencilerin okula girişine izin verilmediği ileri sürüldü. Bazı haberlerde, velilerin tepkisinin ardından uygulamanın geri çekildiği iddia edildi.
Mehdiabad ve başka bölgelerde de benzer olayların yaşandığı yönünde haberler yayımlandı. Ancak söz konusu olayların tamamına ilişkin bağımsız doğrulama bulunmuyor. Bu nedenle okul yönetimlerinin uygulamalarına ilişkin iddialarla ülke genelindeki resmî düzenlemenin birbirinden ayrılması gerekiyor.
BAŞÖRTÜSÜ DÜZENLEMESİ NEDEN TARTIŞMA YARATTI?
Düzenlemenin tartışılmasının temel nedeni, okul kıyafetlerinin bütünlüğü ve laik eğitim ilkesiyle ilgili ifadelerin kapsamının açık biçimde belirlenmemesi oldu.
Kararda başörtüsü doğrudan anılmadığı için bazı kesimler düzenlemenin başörtülü öğrencileri etkileyebileceğini savunurken, bazı değerlendirmelerde kararın okul üniformasına ilişkin genel bir kural olduğu vurgulandı.
Uygulamanın hangi kıyafetleri kapsayacağı ve kurallara uyulmaması durumunda hangi işlemlerin yapılacağına ilişkin belirsizlikler de tartışmaları artırdı.
ÖĞRETMENLERİN KIYAFETLERİYLE İLGİLİ DE DÜZENLEME YAPILDI
Tartışmalar yalnızca öğrencilerle sınırlı kalmadı. Azerbaycan Bakanlar Kurulu, 6 Ekim 2026’da devlet genel eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin yeni kuralları da kabul etti.
Öğretmenlerin kıyafetlerinin eğitimin laiklik ilkesiyle uyumlu olması gerektiğine ilişkin hükümler de başörtüsü tartışmalarını genişletti. Bazı öğretmenlerin başörtülerini çıkarmalarının istendiği veya görevlerinden ayrılmaları yönünde baskıyla karşılaştıkları iddia edildi.
Ancak bu iddialar, başörtüsünün mevzuatta açıkça yasaklandığı anlamına gelmiyor. Öğrenciler ve öğretmenler için getirilen düzenlemelerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.
ÖĞRENCİLER DERSLERİ BOYKOT ETTİ
Azerbaycan’da okullarda başörtüsü tartışması büyürken, sosyal medyada paylaşılan görüntülerde başörtülü oldukları gerekçesiyle okullara alınmadığı öne sürülen öğrenciler gündeme geldi. İddialara göre bazı öğrenciler, okula alınmayan arkadaşlarıyla dayanışma göstermek amacıyla okul önlerinde protesto düzenledi ve dersleri boykot etti.
37 KİŞİ GÖZALTINA ALINDI
Söz konusu tartışmaların ardından Azerbaycan’da kamu düzenini bozdukları gerekçesiyle 37 kişinin gözaltına alındığı bildirildi. Sosyal medyada yayılan görüntülerde öğrencilerin okul önlerinde toplandığı ve arkadaşlarına destek verdiği görüldü. Ancak görüntülerde yer alan olayların ayrıntıları ve gözaltıların hangi eylemlerle bağlantılı olduğu konusunda resmî açıklamalardaki bilgiler esas alınmalı.
AZERBAYCAN'DA BENZER PROTESTOLAR DAHA ÖNCE DE YAŞANDI
Azerbaycan’da 2010-2012 yılları arasında da başörtüsü kısıtlamaları nedeniyle protestolar düzenlenmişti. Dönemin gösterilerinin bir kısmı polis müdahalesiyle dağıtılmış, bazı katılımcılar gözaltına alınmıştı.
Ülkede izinsiz gösterilere yönelik kısıtlamalar nedeniyle kamusal alandaki protestoların nadir görüldüğü belirtiliyor. Son gelişmeler, okullardaki kıyafet kurallarının uygulanması ve başörtüsü konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
AZERBAYCAN'DA BAŞÖRTÜSÜ YASAĞININ HUKUKİ DURUMU NE?
Mevcut düzenlemelerin metninde başörtüsünü doğrudan yasaklayan açık bir ifade bulunmuyor. Öğrenciler için getirilen kurallar, okul üniformasının bütünlüğü ve laik eğitim ilkesiyle ilişkilendiriliyor. Öğretmenlere yönelik düzenlemede de kıyafetlerin laik eğitim ilkesiyle uyumlu olması şartı yer alıyor.
Bu nedenle Azerbaycan’da okullarda başörtüsünün ülke genelinde açıkça yasaklandığını söylemek, mevcut karar metinlerinin kapsamını aşan bir değerlendirme olur. Bununla birlikte, bazı okullarda başörtülü öğrencilerin veya öğretmenlerin karşılaştığı ileri sürülen uygulamalar, düzenlemenin pratikte nasıl yorumlandığına ilişkin tartışmaları sürdürüyor.
