Türk havacılık tarihine adını altın harflerle yazdıran Tayyareci Mehmet Ali Bey (Kurçer), cesareti ve gözü kara uçuşlarıyla Osmanlı havacılığının sembol isimlerinden biri oldu. 1887 yılında Serez’de dünyaya gelen Mehmet Ali Bey, 1910 yılında Teğmen rütbesiyle Osmanlı ordusuna katıldı.
Trablusgarp Savaşı sırasında İtalyanların uçak kullanması üzerine Osmanlı Devleti pilot yetiştirme çalışmalarına hız verirken, Mehmet Ali Bey de eğitim için Avrupa’ya gönderilen ilk subaylar arasında yer aldı. Önce Fransa’ya ardından İngiltere’deki Bristol Uçuş Okulu’na gönderilen Mehmet Ali Bey’in eğitimi, I. Dünya Savaşı’nın başlaması nedeniyle yarıda kaldı. Daha sonra Almanya’ya gönderilen pilot, burada eğitimini tamamlayarak brövesini aldı.
Bursa halkını uçakla tanıştıran isim oldu
Avrupa dönüşünün ardından Yeşilköy Tayyare Mektebi’nde görev yapan Mehmet Ali Bey, 11 Ocak 1914 tarihinde Yeşilköy’den havalanarak Bursa’ya geldi. Kent semalarında tur atan pilot, Atıcılar mevkiindeki düzlüğe iniş yaptı.
Bu tarihi uçuş, Bursa halkının ilk kez bir uçağı yakından görmesini sağladı. Uçak daha sonra şehir merkezine çekilirken, yıllar sonra Bursa’da bir caddeye Tayyareci Mehmet Ali Bey’in adı verildi.
Beyazıt Meydanı’na ölümüne iniş yaptı
Tayyareci Mehmet Ali Bey’in dünya basınında yankı uyandıran en büyük başarısı ise 14 Nisan 1914 tarihinde gerçekleşti.
Dönemin Harbiye Nazırı Enver Paşa, Harbiye Nezareti önündeki Beyazıt Meydanı’na bir uçağın inip inemeyeceğini merak etti. Telefon ve telgraf telleriyle çevrili, son derece dar olan meydana inmeyi hiçbir pilot kabul etmedi.
Görevi üstlenen Mehmet Ali Bey, “Kırılırsa kırılsın” diyerek havalandı. Meydan üzerine geldiğinde motorunu durdurarak spiral dalış yapan cesur pilot, tellerin hemen üzerinden sıyrılarak Beyazıt Meydanı’na başarıyla iniş yaptı.
İstanbul halkı ve askeri erkan büyük heyecan yaşarken, Mehmet Ali Bey’in bu cesareti Avrupa gazetelerinde manşet oldu.
Çanakkale ve Kut’ül Amâre’de kritik görevler üstlendi
Almanya’daki eğitimini tamamladıktan sonra Çanakkale Cephesi 1. Tayyare Bölüğü’nde görevlendirilen Mehmet Ali Bey, keşif uçuşlarıyla düşman hareketlerini raporladı.
Özellikle 3. Kirte Muharebesi ve Zığındere Savaşı sırasında sağladığı istihbaratın savaşın seyrinde önemli rol oynadığı belirtildi.
Çanakkale’nin ardından Irak Cephesi’ne gönderilen Mehmet Ali Bey, Kut’ül Amâre Kuşatması sırasında İngiliz birliklerine yönelik keşif ve taarruz uçuşlarında görev aldı. Çöl şartlarında yürütülen operasyonlarda büyük risk alan pilot, burada geçirdiği ikinci uçak kazasında ağır yaralandı.
Bir gözünü, işitme yetisini ve bacağını kaybeden Mehmet Ali Bey’in, yaşadığı ağır yaralanmanın ardından Goltz Paşa’nın hatırası olan cam gözü kullandığı ifade edildi.
“Türk havacılığının unutulmayan kahramanı”
Türk Hava Kuvvetleri’nin kuruluş yıl dönümünde Bursa Saati programına katılan aynı isimli torunu Mehmet Ali Kurçer ise dedesinin yalnızca bir pilot değil, Türk havacılığının kuruluş dönemine yön veren öncü isimlerden biri olduğunu söyledi.
Kurçer, dedesinin Bursa uçuşundan Beyazıt Meydanı’na yaptığı tarihi inişe kadar birçok olayın bugün hâlâ büyük bir gururla hatırlandığını belirtti.
Türk havacılık tarihinin öncü isimlerinden Tayyareci Mehmet Ali Kurçer, 8 Mart 1961 tarihinde Adana’da hayatını kaybetti. Hatırası bugün Bursa ve Adana’daki cadde isimlerinde yaşamayı sürdürüyor.
