ABD ile İran arasında diplomatik görüşmelerin sürdürüleceği açıklanmasına rağmen askerî gerilim yeniden yükseliyor. Açık kaynak istihbarat hesaplarının 10 Temmuz tarihli Sentinel-2 uydu görüntülerine dayandırdığı bilgilere göre USS George H.W. Bush uçak gemisi, Umman Körfezi’ne yeniden girerek İran’ın güney kıyılarına yaklaşık 170 kilometre mesafeye kadar yaklaştı.
Uçak gemisine Arleigh Burke sınıfı iki güdümlü füze destroyerinin eşlik ettiği ileri görüldü. Bu mesafenin, geminin mevcut konuşlandırma döneminde İran kıyılarına en fazla yaklaştığı nokta olduğu iddia edildi.
Aynı saatlerde USS Abraham Lincoln uçak gemisi grubunun da Umman Körfezi’ne yeniden girdiği bildirildi. Böylece ABD’nin iki büyük uçak gemisi taarruz grubunu İran kıyıları ve Hürmüz Boğazı’nın doğu girişine yakın bir alanda topladığı öne sürüldü.
Söz konusu uydu görüntülerindeki gemilerin konumu ve İran kıyılarına 170 kilometre mesafede bulunduğu iddiası henüz ABD Savunma Bakanlığı tarafından doğrulanmadı.
İKİ UÇAK GEMİSİNİN BÖLGEDE OLDUĞU DOĞRULANMIŞTI
ABD Deniz Kuvvetleri hareketlerini takip eden USNI News’in 7 Temmuz tarihli raporunda hem USS Abraham Lincoln hem de USS George H.W. Bush uçak gemisi taarruz gruplarının Umman Körfezi’nin daha doğusundaki Umman Denizi’nde bulunduğu belirtilmişti.
Rapora göre Abraham Lincoln, İran’a yönelik “Epic Fury” operasyonuna destek verirken George H.W. Bush da aynı bölgede görev yapıyordu. Bush taarruz grubunda USS Mason, USS Donald Cook ve USS Ross; Abraham Lincoln grubunda ise USS Spruance destroyeri bulunuyordu.
Yeni uydu görüntülerine ilişkin iddia doğruysa, iki uçak gemisi grubu son üç gün içinde daha batıya ilerleyerek İran’ın füze menzilinin daha yoğun olduğu Umman Körfezi’ne girmiş bulunuyor.
TRUMP: ATEŞKES SONA ERDİ
Askerî hareketlilik iddiası, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a ilişkin yeni açıklamasından yalnızca birkaç saat sonra gündeme geldi.
Trump, sosyal medya hesabından İran’ın müzakerelerin sürdürülmesini istediğini ve Washington’ın bu talebi kabul ettiğini belirtti. Ancak Trump, İran yönetimine ateşkesin artık geçerli olmadığının açık biçimde iletildiğini söyledi.
Trump’ın açıklaması şöyleydi:
“İran İslam Cumhuriyeti görüşmeleri sürdürmemizi istedi. Kabul ettik ancak ateşkesin sona erdiğini kendilerine açıkça bildirdik.”
ABD ve İran, bu hafta İran’ın Körfez ülkelerindeki Amerikan askerî altyapısını hedef alan saldırıları ve Washington’ın İran’ın güney ve doğu bölgelerine düzenlediği hava harekâtlarıyla yeniden karşı karşıya gelmişti.
HAZİRANDA DENİZ ABLUKASININ KALDIRILMASI KARARLAŞTIRILMIŞTI
ABD, nisan ayında İran limanlarına giren ve bu limanlardan çıkan gemilere yönelik deniz ablukası başlatmıştı. Abluka kapsamında İran bağlantılı gemiler durdurulmuş, bazı tankerler zorla rotasından çevrilmiş veya etkisiz hâle getirilmişti. CENTCOM, operasyonların Umman Körfezi ve Umman Denizi’nde yürütüldüğünü açıklamıştı.
Washington ile Tahran arasında haziran ayında varılan geçici mutabakat, karşılıklı saldırıların yanı sıra bölgedeki deniz ablukalarının da sona erdirilmesini öngörüyordu. ABD’nin İran gemileri ve limanları üzerindeki ablukayı kaldırması, İran’ın ise Körfez ve Umman Körfezi’ndeki deniz trafiğini savaş öncesi düzeye döndürmeye yardımcı olması kararlaştırılmıştı.
Trump’ın ateşkesin bittiğini ilan etmesi, bu mutabakat kapsamındaki denizcilik hükümlerinin de geçerliliğini yitirebileceği endişesine yol açtı.
ABLUKA HAZIRLIĞI YORUMLARI
İki uçak gemisi grubunun Hürmüz Boğazı’nın doğu girişine yaklaşması, ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını yeniden devreye sokabileceği şeklinde yorumlanıyor.
Uçak gemilerinin yanında bulunan destroyerler; hava savunması, seyir füzesi saldırıları, deniz gözetimi ve ticari gemilerin durdurulması gibi görevleri yerine getirebiliyor. Ancak yalnızca gemilerin konumundan hareketle abluka kararının kesinleştiğini söylemek mümkün değil.
Konuşlandırma aynı zamanda İran’ın kıyı savunma sistemlerine, gemisavar füzelerine ve insansız hava araçlarına karşı caydırıcılık sağlama; ticari gemilere eskortluk etme veya yeni hava saldırılarına hazırlık amacı taşıyor olabilir.
PENTAGON’DAN RESMÎ AÇIKLAMA YOK
Pentagon ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, iki uçak gemisinin Umman Körfezi’ne yeniden girdiğine veya İran limanlarına yönelik ablukanın tekrar başlatılacağına ilişkin henüz kamuya açık bir duyuru yapmadı.
Bu nedenle mevcut tablo, ABD’nin bölgede askerî seçeneklerini güçlendirdiğini gösterse de “deniz ablukasının yeniden başladığı” şeklinde kesin bir hüküm kurmak için resmî açıklama bekleniyor.
