Artan hayat pahalılığı nedeniyle yeniden çalışmak zorunda kalan emekliler, hastalık veya iş kazası durumunda SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanıp yararlanamayacaklarını araştırıyor. Halk arasında “rapor parası” olarak bilinen bu ödeme, emeklinin hangi sigorta kapsamında çalıştığına ve istirahat raporunun nedenine göre değişiyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre, emekli aylığını almaya devam ederek çalışanlarla aylığını kestirip yeniden sigortalı olanların hakları birbirinden ayrılıyor.
ÇALIŞAN EMEKLİLERİN RAPOR PARASI HAKKI NASIL BELİRLENİYOR?
İlk sigortalılık başlangıcı Ekim 2008 öncesinde olan ve emekli olduktan sonra özel sektörde çalışmaya başlayanlar açısından iki temel seçenek bulunuyor.
Emekli aylığını kestirerek çalışma: Emekli aylığını durdurarak tüm sigorta kollarına tabi çalışanlar, genel koşulları sağlamaları hâlinde hastalık, iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor.
SGDP ödeyerek çalışma: Emekli aylığını almaya devam edip Sosyal Güvenlik Destek Primi kapsamında çalışanlar ise hastalık nedeniyle rapor parası alamazken iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında bu ödenekten yararlanabiliyor.
Kendi iş yerinde çalışan veya şirket ortağı olan emeklilerin durumu da sigortalılık statülerine ve tabi oldukları mevzuata göre değerlendiriliyor.
HASTALANAN EMEKLİYE RAPOR PARASI ÖDENİYOR MU?
Emekli aylığını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi çalışanlar, gerekli şartları yerine getirmeleri durumunda hastalık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği alabiliyor. Hastalık nedeniyle alınan istirahat raporlarında ödeme, mevzuattaki koşullar çerçevesinde üçüncü günden itibaren yapılıyor.
İş kazası ve meslek hastalığı durumlarında ise geçici iş göremezlik ödeneği için aynı bekleme süresi uygulanmıyor. Ödeme, ilgili mevzuat ve rapor koşulları doğrultusunda ilk günden itibaren yapılabiliyor.
Buna karşılık emekli maaşını almaya devam ederek SGDP kapsamında çalışanlar, olağan hastalık nedeniyle rapor parası alamıyor. Bu çalışanların iş kazası veya meslek hastalığı geçirmeleri hâlinde ise ödenek hakkı bulunuyor.
MAAŞINI KESTİRMEDEN ÇALIŞAN EMEKLİLER RAPOR PARASI ALABİLİR Mİ?
Emekli aylığını almaya devam ederek özel sektörde SGDP kapsamında çalışanların hastalık ve analık sigortası hakları, tüm sigorta kollarına tabi çalışanlardan farklıdır.
Bu kapsamda:
-
Hastalık nedeniyle rapor: SGDP kapsamında çalışan emeklilere olağan hastalık nedeniyle rapor parası ödenmiyor.
-
İş kazası: İş kazası nedeniyle istirahat raporu alan emekliler, mevzuattaki koşulları sağlamaları hâlinde geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor.
-
Meslek hastalığı: Meslek hastalığı nedeniyle rapor alan SGDP’li emekliler de ilgili koşullar çerçevesinde ödenek alabiliyor.
Bu nedenle işe giriş sırasında hangi sigorta kapsamında çalışıldığının bilinmesi, olası hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşıyor.
MALULLÜK AYLIĞI ALANLAR İÇİN HANGİ KURALLAR GEÇERLİ?
Malullük aylığı alanların yeniden çalışmaya başlaması, diğer emeklilerin durumundan farklı kurallara tabi. Çalışmaya başlanması hâlinde malullük aylığının kesilmesine ilişkin hükümler devreye girebiliyor. Bu kişiler için SGDP kapsamında çalışmanın mümkün olup olmadığı da genel emeklilik uygulamalarından farklı değerlendiriliyor.
Malullük aylığını kestirerek yeniden çalışmaya başlayanların sigortalılık durumları ve geçici iş göremezlik ödeneği hakları, tabi oldukları mevzuata göre belirleniyor. Engellilik nedeniyle emekli olanların durumu ise malullük aylığı alanlarla aynı kabul edilmemeli.
KAMUDA ÇALIŞAN EMEKLİLERİN RAPOR PARASI HAKKI
Emekli aylığı alırken kamu kurumlarında yeniden görev yapmak, özel sektörde çalışmaktan farklı yasal sınırlamalara tabi olabiliyor. Genel bütçeli kamu idareleri, belediyeler ve belirli kamu kuruluşlarında emekli aylığı kesilmeden çalışma konusunda kanuni istisnalar dışında kısıtlamalar bulunuyor.
Kamu kurumlarında 4/1-a kapsamında sigortalı çalışanların geçici iş göremezlik ödeneği hakları ise sigortalılık durumları ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendiriliyor. Hastalık hâlinde üçüncü günden itibaren, iş kazası ve meslek hastalığında ise ilk günden itibaren ödeme yapılabilmesine ilişkin kurallar uygulanabiliyor.
EMEKLİLER RAPOR PARASI İÇİN NELERE DİKKAT ETMELİ?
Emekli olduktan sonra yeniden çalışma hayatına dönenlerin rapor parası konusunda hak kaybı yaşamaması için işe girişteki sigortalılık statülerini kontrol etmeleri gerekiyor. Raporun hastalık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle düzenlenmesi de ödenek hakkını doğrudan etkiliyor.
Özetle, emekli maaşını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi çalışanlar ile SGDP ödeyerek çalışmayı sürdüren emeklilerin rapor parası hakları aynı değil. Kesin değerlendirme için SGK kayıtlarının ve ilgili mevzuat hükümlerinin kontrol edilmesi gerekiyor.
