Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı eylül ayı tüketici enflasyonu verileri ekonomi gündeminin başına oturdu. TÜFE, eylülde aylık bazda yüzde 1,84 yükselirken, yıllık enflasyon yüzde 29,73 seviyesine geriledi.
Böylece yıllık enflasyon uzun bir aranın ardından yüzde 30 seviyesinin altına inerken, ocak-eylül dönemindeki toplam artış yüzde 24,32 olarak kaydedildi. On iki aylık ortalamalara göre enflasyon ise yüzde 31,49 oldu.
Açıklanan rakamların ardından ekonomistler özellikle farklı kurumların hesapladığı enflasyon oranları arasındaki makasa ve verilerin para politikasına olası etkilerine dikkat çekti.
TÜİK VE ENAG ARASINDAKİ FARK 16 PUANI AŞTI
Prof. Dr. Şenol Babuşcu, eylül verileri sonrasında yaptığı değerlendirmede farklı kurumların açıkladığı enflasyon rakamları arasındaki ayrışmayı gündeme taşıdı.
Babuşcu’nun paylaştığı verilere göre yılın ilk dokuz ayındaki kümülatif enflasyon TÜİK hesaplamasında yüzde 24,32 olurken, İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) verisinde yüzde 26,19, ENAG verisinde ise yüzde 35,53 olarak gerçekleşti.
Bu rakamlar üzerinden değerlendirme yapan Babuşcu, dokuz aylık kümülatif enflasyonda TÜİK ile ENAG arasında 11 puandan fazla fark bulunduğuna dikkat çekti.
Yıllık oranlarda ise ayrışma daha da belirginleşti. TÜİK yıllık enflasyonu yüzde 29,73 olarak hesaplarken, İTO yüzde 33,55, ENAG ise yüzde 46,61 oranını açıkladı. Babuşcu, bu sonuçlara göre TÜİK ile ENAG arasındaki yıllık enflasyon farkının 16,88 puana ulaştığını belirtti.
AYLIK ENFLASYONDA İTO, ENAG’I GERİDE BIRAKTI
Kurumların eylül ayına ilişkin aylık enflasyon hesaplamaları da birbirinden farklı sonuçlar ortaya koydu.
TÜİK eylül ayında tüketici fiyatlarının yüzde 1,84 arttığını açıklarken, İTO’nun aylık enflasyon oranı yüzde 2,11, ENAG’ın hesaplaması ise yüzde 2,10 oldu.
Babuşcu, özellikle İTO tarafından açıklanan aylık oranın ENAG verisinin üzerinde gerçekleşmesine dikkat çekerek bu durumu değerlendirmesinde “şaşırtıcı” olarak nitelendirdi.
Ekonomistlerin yorumlarında yalnızca kurumlar arasındaki veri farkı değil, enflasyon sepetindeki bazı kalemlerin farklı seyri ve özellikle gıda fiyatlarındaki gelişmelerin de önümüzdeki dönemde yakından izleneceği vurgulandı.
ENFLASYONDAKİ GERİLEME FAİZ KARARLARINI ETKİLEYECEK Mİ?
Yıllık enflasyonun yüzde 30’un altına gerilemesi, Merkez Bankası’nın önümüzdeki dönem para politikası açısından da önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Eylül verisinin beklentiler ve enflasyonun ana eğilimiyle birlikte ele alınması beklenirken, açıklanan rakamların faiz indirim sürecine nasıl yansıyacağı ekonomi çevrelerinde tartışılmaya başlandı.
Öte yandan TÜİK, İTO ve ENAG tarafından açıklanan oranlar arasındaki belirgin fark, vatandaşların günlük yaşamda hissettiği fiyat artışları ile resmi enflasyon verileri arasındaki tartışmanın da yeniden gündeme gelmesine neden oldu.
AKTAŞ: 5 EKİM KESİN BAYRAM İLAN EDİLMELİ
Ekonomist Alaattin Aktaş, yıllık enflasyonun yüzde 30 sınırının altına gerilemesini ironik bir ifadeyle değerlendirdi. Aktaş, “…ve yıllık enflasyon yüzde 30’un altına indi. 5 Ekim kesin bayram ilan edilmeli!” ifadelerini kullandı.
Aktaş, eylül ayı enflasyonunun yüzde 1,84 olduğunu, yıllık enflasyonun da yüzde 29,73’e gerilediğini belirtti.
AYDIN: BEKLENTİLERİ AŞAĞI ÇEKEN ANA KALEM GIDA OLDU
Ekonomist Burcu Aydın, TÜİK verisinin beklentilerin altında kalmasında gıda fiyatlarının etkisine dikkat çekti. TÜİK’e göre gıda ve alkolsüz içeceklerde fiyatlar eylülde aylık yüzde 0,20 geriledi.
Aydın, “Beklentileri aşağı çeken ana kalem gıda enflasyonu oldu” değerlendirmesini yaptı. TÜİK verisinde gıda fiyatlarının yüzde 0,20 düştüğünü belirten Aydın, diğer hesaplamalarda aylık gıda enflasyonunun TEPAV’da yüzde 2,23, TÜRK-İŞ’te yüzde 1,10 ve İTO’da yüzde 0,14 artış gösterdiğini aktardı.
Aydın ayrıca, “Eylül ayı enflasyonu beklentilerin oldukça altında geldi” dedi. Paylaştığı verilere göre aylık enflasyon beklentisi AA Finans Anketi’nde yüzde 1,90 ile yüzde 2,60, Bloomberg HT Anketi’nde yüzde 2,03 ile yüzde 2,60 arasında yer aldı.
SAĞMAN: YAKLAŞIK 5 YIL SONRA İLK DEFA YÜZDE 30’UN ALTINA İNDİ
Ekonomist Murat Sağman, yıllık enflasyondaki gerilemeye dikkat çekerek, “Böylece TÜİK’e göre enflasyon yaklaşık 5 yıl sonra ilk defa yüzde 30’un altına indi” değerlendirmesini yaptı.
Sağman, ENAG’a göre eylül enflasyonunun aylık yüzde 2,10, yıllık yüzde 46,61 olduğunu, İTO’nun ise aynı dönemde aylık yüzde 2,11, yıllık yüzde 33,55 enflasyon açıkladığını belirtti.
CİBRE: FAİZ İNDİRİMİNE ALANI RAHATLIKLA AÇILDI
Finansal Piyasalar Uzmanı İris Cibre de TÜİK’in aylık yüzde 1,84 ve yıllık yüzde 29,73’lük enflasyon verisinin beklentilerin altında kaldığına dikkat çekti. İTO’nun aylık yüzde 2,11, yıllık yüzde 33,55’lik verisini de paylaşan Cibre, rakamların para politikasına olası etkisini değerlendirdi.
Cibre, “TCMB’nin beklenti altı veri ile faiz indirimine alanı rahatlıkla açıldı” ifadelerini kullandı.
'HERKES AYNI MAL VE HİZMET SEPETİNİ TÜKETMİYOR'
Ekonomist Tunç Şatıroğlu ise ENAG’ın yıllık yüzde 46,61’lik enflasyon verisi üzerinden kişilerin karşılaştığı enflasyonun tüketim sepetlerine göre farklılaşabileceğine dikkat çekti.
Şatıroğlu, “Buna itiraz edenler, benim enflasyonum daha yüksek diyenler olacaktır. Herkesin enflasyonunun farklı olması normaldir çünkü herkes aynı mal ve hizmet sepetini tüketmiyor” dedi. Şatıroğlu, sigarayı farklı tüketim sepetlerine örnek olarak gösterdi.
ENAG’ın paylaştığı verilere göre E-TÜFE eylülde aylık yüzde 2,10 artarken, son 12 aylık artış yüzde 46,61 olarak gerçekleşti.
