Tarihi Hüdavendigar (Bursa) Vilayeti'nin köklü idari geçmişi ve yöneticilerinin vizyonu, bugün Bursa sınırlarını aşan kalıcı eserlerde yaşamaya devam ediyor. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri, dönemin Bursa idaresinin kararıyla şekillenen ve adını eski Bursa Valisi'nden alan Eskişehir'in Çifteler ilçesindeki Abbashalimpaşa Mahallesi.
Balkan Savaşları döneminde, 1912 yılında Bulgaristan'ın Kırcaali bölgesinden göç eden Türkler tarafından kurulan bu yerleşim; ilk günkü imar planına milimetrik olarak sadık kalması, kare bloklu yapısı ve birbirini kesen kusursuz düzlükteki çıkmazsız sokaklarıyla adeta İspanya'nın Barcelona kentini andırıyor.
BURSA'DA ALINAN KARARLA ADI DEĞİŞTİ
Kuruluş yıllarında Osmanlı'daki padişah çiftlikleri geleneğini yansıtacak şekilde "Mandıra" olarak bilinen köyün kaderi, 30 Aralık 1914'te Hüdavendigar (Bursa) Vilayeti yönetiminin aldığı tarihi kararla değişti. Bölge halkının talebi üzerine Bursa idaresi, bu özel yerleşime dönemin eski Bursa Valisi Abbas Halim Paşa'nın adını verdi.
Aynı zamanda Mısır prenslerinden Mehmed Abdülhalim Paşa'nın oğlu ve Osmanlı Sadrazamı Said Halim Paşa'nın kardeşi olan Abbas Halim Paşa; Bursa Valiliği'nin yanı sıra Devlet Şurası üyeliği ve Bayındırlık Bakanlığı gibi önemli görevlerde bulundu. Eski Bursa Valisi'nin adını taşıyan ve her aileye 120 dekar tarla ile 700 metrekare arsa tahsis edilerek kurulan bu "cetvelle çizilmiş" mahalle, Cumhuriyet döneminde de ilk imar planını korumayı başardı.
113 YILLIK PLAN TEK BİR KEZ BİLE BOZULMADI
113 yıllık geçmişiyle dikkat çeken mahallenin muhtarı Mehmet Güçen, yerleşimin kuruluşundan bugüne kadar aynı plan ve düzenin korunduğunu belirterek bunun en önemli mirasları olduğunu söyledi.
Güçen, mahallenin Türkiye'de benzeri olmayan bir yerleşim olduğunu ifade ederek, "Bizim köyümüz Türkiye genelinde eşi benzeri olmayan bir köydür. Sakinleri Bulgaristan'ın Kırcaali ve Tozçal bölgelerinden göç edip gelmiştir. Köyümüzün sokakları ve caddeleri aynı genişliktededir, hiçbir çıkmaz sokağımız yoktur. Burasını 113 yıl önce dönemin Bursa Valisi Abbas Halim Paşa ilk olarak bir mandıra şeklinde kurmuştur. Daha sonra da yerleşimin adı Abbas Halim Paşa olmuştur." dedi.
"ABBAS HALİM PAŞA'NIN KURDUĞU DÜZENİ BOZMUYORUZ"
Mahallede yapılacak her yeni yapının, yıllar önce oluşturulan mimari plana uygun şekilde inşa edildiğini vurgulayan Güçen, "Dönemin Bursa Valisi Abbas Halim Paşa'nın kurduğu düzeni kesinlikle bozmuyoruz. Yeni yapılan tüm binalar da bu plana uygun olmak zorunda." ifadelerini kullandı.
YILLARCA DIŞARIDAN YERLEŞİME İZİN VERİLMEDİ
Mahallenin sosyal yapısına da değinen Güçen, geçmişte uygulanan köy sandığı sistemi sayesinde yerleşimin uzun yıllar dışarıya kapalı kaldığını anlattı.
"Eskiden köyümüzde köy sandığı uygulaması vardı. Dışarıdan yabancı birini sokmuyorduk. Satılık bir ev olduğunda köy sandığındaki bütçeyle biz satın alarak yabancıların yerleşmesini engelliyorduk." diyen Güçen, bu uygulamanın mahalledeki birlik ve kültürel yapının korunmasında önemli rol oynadığını söyledi.
NÜFUS 700'DEN 300'E DÜŞTÜ
Nüfusun zaman içinde azaldığını belirten Güçen, "Eskiden 600-700 civarında olan nüfusumuz vardı. Büyükşehir Yasası'nın ardından mahalle statüsüne geçmemiz ve değişen yaşam koşulları nedeniyle bugün nüfusumuz yaklaşık 300'e düştü." dedi.
22 BİN DEKARLIK MİRAS TİTİZLİKLE KORUNUYOR
Mahallenin sahip olduğu geniş arazilerin de titizlikle korunduğunu vurgulayan Güçen, "Tam 22 bin dekar arazimiz var. Dışarıdan gelip yerleşmek isteyen, özellikle hayvanlarını otlatmak için meramıza göz diken çok kişi oluyor. Ancak atalarımızdan kalan bu mirasın bozulmasına kesinlikle izin vermiyoruz." ifadelerini kullandı.
