Türkiye Et Çıkmazında: Fiyatlar Uçtu, Et ve Süt Kurumu Vergi Rekortmeni Oldu!
Ekonomist Ozan Bingöl, Türkiye’deki kırmızı et krizini rakamlarla ortaya koydu. OECD ortalamasının yarısı kadar et tüketebilen Türkiye, dünyanın en pahalı etini yiyen 14. ülkesi konumuna yükselirken; piyasayı dengelemesi beklenen Et ve Süt Kurumu (ESK) kâr rekorları kırarak vergi rekortmenleri listesine girdi.
ET ARTIK LÜKS DEĞİL "HAYAL" OLDU
Uluslararası kuruluş verilerine göre Türkiye’de kişi başı yıllık kırmızı et tüketimi 16.6 kilogramda kaldı. Bu rakam, 34.8 kilogram olan OECD ortalamasının yarısından bile az. Bingöl, kırmızı etin özellikle çocuklar ve yaşlılar için hayati bir gıda maddesi olduğunu vurgularken, "Pek çok haneye et kilo ile değil, gramla giriyor" sözleriyle acı tabloyu özetledi.
ENFLASYONU İKİYE KATLAYAN ARTIŞ: YÜZDE 1.124
Ocak 2021 ile Mart 2026 arasındaki dönemi kapsayan verilere göre, genel enflasyon (TÜFE) yüzde 653 artarken, et fiyatlarındaki artış yüzde 1.124 olarak gerçekleşti. Et fiyatlarındaki artış hızı, genel enflasyonu yüzde 72 oranında geride bıraktı. Türkiye şu an Atina, Tokyo ve Berlin gibi dünya metropollerinden daha pahalıya et tüketiyor.
GÖREVİ FİYATI DÜŞÜRMEK, SONUCU VERGİ REKORTMENLİĞİ
Bingöl, Et ve Süt Kurumu’nun (ESK) mali tablosuna dikkat çekti. Piyasadaki manipülatif fiyat artışlarını önlemek ve halkın ete uygun fiyata erişimini sağlamakla görevli olan kurumun, 2024 yılında 14.3 milyar lira kar açıkladığını belirtti.
ESK, 2024 yılı kurumlar vergisi rekortmenleri listesinde 4.3 milyar liralık vergiyle 15. sırada yer aldı.
Kamu yararı odaklı ESK, kar odaklı perakende devi BİM’i (4 milyar TL vergi) geride bırakarak listede üst sıralara yerleşti.
Bingöl, bu durumu, "Et fiyatları uçarken, kamu yararı odaklı bir kurumun perakende devlerini geride bırakması düşündürücü" sözleriyle eleştirdi.
GIDA ENFLASYONUNDA DÜNYA BEŞİNCİSİYİZ
Türkiye, Mart ayı itibarıyla yıllık yüzde 32.36’lık gıda enflasyonu ile Avrupa’da açık ara birinci sırada yer alıyor. Savaş halindeki Ukrayna (yüzde 9.5) ile arasındaki farkın devasa boyutlara ulaştığı Türkiye, dünya genelinde ise Venezuela, Güney Sudan, İran ve Arjantin’in ardından beşinci sırada bulunuyor.
SORUNUN KAYNAĞI: YANLIŞ POLİTİKALAR VE ARTAN MALİYETLER
Ozan Bingöl yazısında, et fiyatlarındaki bu durdurulamaz yükselişin temel nedenleri olarak yetersiz çiftçi desteği, gübre, mazot ve yem fiyatlarındaki fahiş artışları, ithalat odaklı çözümlerin kalıcı sonuç vermemesi ve üreticinin sürekli borçlanmak zorunda kalmasını sıraladı.