İspanya’nın Kuzey Afrika’daki özerk kenti Ceuta, benzeri görülmemiş büyüklükte bir düzensiz göçmen akınıyla karşı karşıya kaldı. Fas tarafından binlerce kişi sınır kapılarından, kıyıdaki dalgakıranlardan ve deniz yoluyla Ceuta’ya geçti. Görüntülerde kalabalıkların yüzerek, şambrellerle ilerleyerek veya sınırdaki geçiş noktalarını aşarak İspanya toprağına ulaştığı görüldü.
Ceuta Özerk Yönetimi Başkanı Juan Jesús Vivas, son tahminlere göre yaklaşık 60 bin kişinin kente girdiğini ve geçişler sırasında en az 34 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. Bu sayı, yaklaşık 84 bin nüfuslu kentin nüfusunun yüzde 70’ine karşılık geliyor.
ÖLÜ SAYISI VE GEÇİŞ RAKAMLARI NETLEŞMEDİ
Krizin büyüklüğü nedeniyle farklı kurumlardan gelen veriler arasında önemli farklar bulunuyor.
İspanya İçişleri Bakanlığı kaynaklarına dayanan ilk tahminlerde 24 saat içinde yaklaşık 49 bin kişinin Ceuta’ya geçtiği bildirilirken Reuters, denizden çıkarılan en az 19 cansız bedenin tespit edildiğini aktardı. Associated Press’in sahadaki ilk teyitli bilançosunda ise en az 18 kişinin hayatını kaybettiği duyuruldu.
Ceuta yönetiminin daha sonra açıkladığı 60 bin geçiş ve 34 ölüm rakamlarının merkezi makamlarca henüz kesinleştirilmediği belirtiliyor. Yetkililer, arama-kurtarma ve kayıt işlemleri sürdüğü için bilançonun değişebileceği uyarısında bulunuyor.
SÁNCHEZ: İSPANYA’NIN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNE SALDIRI
Ceuta’ya giderek güvenlik toplantısına katılan İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, kitlesel sınır geçişlerini “İspanya’nın toprak egemenliğine yönelik bir saldırı ve ihlal” olarak nitelendirdi.
Sánchez, suç örgütlerinin İspanya Yüksek Mahkemesinin son kararını kasıtlı biçimde yanlış yorumlayarak sosyal medya üzerinden göçmenleri harekete geçirdiğini savundu. Hükümetin sınır güvenliğini yeniden sağlayacağını ve İspanya’da kalmak için hukuki gerekçesi bulunmayan kişilerin Fas’a dönüş sürecini hızlandıracağını söyledi.
İspanyol hükümeti, Ceuta’da göçmenlerin kayıt, sağlık kontrolü ve hukuki durumlarının incelenmesi için geçici bir merkez kurulacağını açıkladı. Madrid yönetimine göre gün içinde yaklaşık 25 bin kişi Fas’a geri döndü; ancak bu rakam da henüz bağımsız biçimde doğrulanmadı.
YÜKSEK MAHKEMENİN KARARI TARTIŞILIYOR
Göçmen akınının, İspanya Yüksek Mahkemesinin yaklaşık üç hafta önce verdiği kararın ardından hızlandığı değerlendiriliyor.
Mahkeme, Ceuta veya Melilla’ya yüzerek ulaşmaya çalışırken açık denizde yakalanan göçmenlerin herhangi bir hukuki işlem yürütülmeden doğrudan Fas’a gönderilemeyeceğine hükmetmişti. Kararda, hızlı geri çevirme uygulamasının sınır çiti gibi fiziksel engelleri aşmaya çalışan kişiler için geçerli olduğu; denizdeki kamera, sensör veya dron sistemlerinin fiziksel sınır engeli sayılamayacağı belirtildi.
Mahkeme bununla birlikte hükümetin denize fiziksel sınır unsurları yerleştirmesi halinde farklı bir uygulamanın mümkün olabileceğine işaret etti. Sánchez yönetimi de deniz sınırını görünür hale getirecek şamandıra ve bariyer sistemlerini değerlendireceğini açıkladı.
ORDU CEUTA VE MELILLA’YA GÖNDERİLDİ
İspanya hükümeti, sınır güvenliğini sağlamak ve yerel birimlere destek olmak amacıyla Ceuta’ya asker ve ilave polis sevk etti. Sağlık ve kabul merkezlerinin kapasitesi aşılırken çok sayıda göçmen geceyi parklarda, kaldırımlarda ve açık alanlarda geçirdi.
İspanya’nın bir diğer Kuzey Afrika toprağı Melilla’da da yüzlerce kişinin sınırı geçmeye çalıştığı bildirildi. Fas güvenlik güçleri, Ceuta sınırındaki kalabalıkları dağıtmak için su ve göz yaşartıcı gaz kullanırken bazı kişilerin sınır bölgesinden ülkenin iç kesimlerine taşındığı aktarıldı.
AVRUPA’DA SINIR KONTROLLERİ TARTIŞMASI
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ceuta’dan gelen görüntüleri “kabul edilemez” olarak nitelendirerek tehlikeli geçişlerin durdurulması ve insan kaçakçılığı ağlarının dağıtılması çağrısı yaptı. Komisyonun, Frontex aracılığıyla İspanya’ya ek destek sağlamaya hazırlandığı açıklandı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Fas’tan düzensiz göçmenleri geri almasını istedi. Fransa ise Ceuta’daki gelişmelerin ardından İspanya sınırındaki kontrolleri artıracağını duyurdu.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de gelişmeleri Avrupa’nın güvenliği açısından tehdit olarak değerlendirdi ve İspanya ile Schengen uygulamasının askıya alınmasının gündeme gelebileceğini söyledi. İspanya yönetimi bu açıklamalara tepki göstererek İtalya’nın Madrid Büyükelçisini Dışişleri Bakanlığına çağırdı.
2021’DE 8 BİN KİŞİ GEÇMİŞTİ
Ceuta, Avrupa Birliği’nin Afrika kıtasındaki kara sınırlarından birini oluşturuyor. İspanya yönetimindeki Ceuta ve Melilla üzerinde egemenlik iddiasında bulunan Fas ile Madrid arasında bu bölgeler uzun süredir diplomatik gerilim konusu.
Mayıs 2021’de de İspanya ile Fas arasında Batı Sahra meselesi nedeniyle yaşanan krizin ardından yaklaşık 8 bin kişi kısa sürede Ceuta’ya geçmişti. Son akının ise bu sayının katbekat üzerine çıkarak Avrupa’nın son yıllarda karşılaştığı en büyük kitlesel sınır geçişlerinden birine dönüştüğü değerlendiriliyor.
