Antarktika'nın Taylor Buzulu'nun ucundan akan ve kana benzeyen koyu kırmızı renkli akıntı, uzun yıllardır araştırmacılar için gizemini koruyordu. Antarctic Science dergisinde yayımlanan son çalışma, bu sıra dışı doğa olayının arkasındaki mekanizmaya ışık tuttu.
KIRMIZI RENGİN KAYNAĞI KAN DEĞİL
İlk kez 1911 yılında Avustralyalı jeolog Griffith Taylor tarafından gözlemlenen Kan Şelaleleri'nin renginin uzun süre alglerden kaynaklandığı düşünülse de sonraki araştırmalar bunun doğru olmadığını ortaya koydu.
Bilim insanlarına göre kırmızı akıntının kaynağı, Taylor Buzulu'nun altında en az 1,5 milyon yıldır hapsolmuş demir açısından zengin tuzlu su. Yüzeye ulaştığında oksijenle temas eden demir oksitleniyor ve paslanma sonucu suya karakteristik kırmızı rengini veriyor.
TUZLU SU 300 METRELİK YOLU AŞABİLİYOR
Araştırmacılar yıllarca bu suyun kalın buz tabakasını nasıl aşarak yüzeye çıktığını anlamaya çalıştı.
2017 yılında radar teknolojisiyle yapılan incelemelerde, buzulun içinde yaklaşık 300 metre uzunluğunda basınçlı su kanalları tespit edildi. Yüksek tuz oranı sayesinde donma noktası düşen su sıvı kalabiliyor. Donan küçük bölümlerin açığa çıkardığı ısı ise çevredeki buzun tamamen kapanmasını engelleyerek suyun ilerlemesini sağlıyor.
BUZUN ALTINDA YAŞAM SÜRÜYOR
Kan Şelaleleri yalnızca jeolojik yapısıyla değil, barındırdığı yaşamla da dikkat çekiyor. Buzun yüzlerce metre altında güneş ışığı almayan ve oksijenin son derece sınırlı olduğu ortamda mikroorganizmalar yaşamını sürdürüyor.
Bu canlılar enerji ihtiyaçlarını ışık yerine demir ve sülfat gibi kimyasal bileşiklerden karşılıyor. Araştırmacılar, bu ekosistemin Dünya dışındaki yaşam ihtimallerini anlamak açısından da önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor.
YENİ ÇALIŞMA AKIŞ MEKANİZMASINI ORTAYA KOYDU
Louisiana Eyalet Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmada GPS verileri, kamera kayıtları ve buzul altındaki sıcaklık ölçümleri birlikte incelendi.
Elde edilen bulgular, buzun altında biriken tuzlu suyun basıncının zamanla arttığını ve belirli seviyeye ulaştığında kesintisiz değil, aralıklı boşalmalar halinde yüzeye çıktığını gösterdi. Bu süreçte buzul yüzeyinin hafifçe çöktüğü ve hareket hızının geçici olarak yavaşladığı da tespit edildi.
ERKEN UYARI SİSTEMİ OLABİLİR
Bilim insanları, Kan Şelaleleri'nin düzenli olarak izlenmesinin Taylor Buzulu'nun iç yapısındaki değişimlerin takip edilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyor.
Akıntının sıklığı ve yoğunluğundaki değişimlerin, buzul altındaki su basıncı ile buzul hareketleri hakkında önemli veriler sunabileceği ve gelecekte doğal bir erken uyarı sistemi görevi görebileceği ifade ediliyor.
