Çocuk adalet sisteminde önemli değişiklikler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle adli süreçteki çocukların telefon, bilgisayar ve tablet gibi dijital cihazları 3 aydan 2 yıla kadar takip edilebilecek. Çocuklara ayrıca kütüphane, sosyal ve toplumsal hizmetler ile çevre çalışmalarında 20 saatten 300 saate kadar görev verilebilecek.
Düzenlemeyle çocukların dijital risklerden korunmasına yönelik yeni tedbirler getirildi. Hakim kararıyla adli süreçteki ve ceza sorumluluğu bulunmayan çocukların kullandığı telefon, telefon hattı, bilgisayar, tablet ve benzeri cihazlar bildirilebilecek. Bu cihazların tedbir kararından sonraki hareketleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından kullanılacak takip yazılımlarıyla denetlenebilecek.
Riskli olarak değerlendirilen bazı mecralara, uygulamalara ve dijital platformlara erişimin engellenmesine de karar verilebilecek.
ÇOCUKLARA 300 SAATE KADAR SOSYAL GÖREV
Kanunla ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için yeni yönlendirme tedbirleri getirildi.
Bu tedbirler; sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevreye saygı ve çevre temizliği ile tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılıktan korunma başlıklarından oluşuyor.
Sosyal ve toplumsal hizmetler kapsamında çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ve ilgili kamu kurumlarında 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak görevlerde bulunmaları sağlanabilecek.
ÇOCUKLARA BIÇAK SATIŞI VE BIÇAK TAŞIMAYA YASAK
Yeni düzenlemeyle 18 yaşından küçük çocuklara belirli bıçak ve diğer kesici, delici veya bereleyici aletlerin satılması, çocukların bu aletleri satın alması ve taşıması yasaklandı.
Yasağa uymayanlara 5 bin lira, kabahate konu bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Düzenlemenin bu bölümü 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girecek. İnternet ve mesafeli satışlar da yasak kapsamında olacak.
ÇOCUĞUN ULAŞABİLECEĞİ YERDE SİLAH BULUNDURANA HAPİS
Ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi ve bu nedenle silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olunması halinde de yeni bir yaptırım getirildi.
Fiilin daha ağır bir suçu oluşturmaması durumunda, sorumlu kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak.
12-18 YAŞ GRUBUNDA CEZA DÜZENLEMESİ
Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişikliklerle çocukların yaş gruplarına göre ceza sorumluluklarında da yeni düzenlemeler yapıldı.
12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamış çocukların işledikleri fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak. Bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.
Aynı yaş grubunda, fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunduğu tespit edilen çocuklar için ise suçun niteliğine göre uygulanacak hapis cezalarında yeni sınırlar getirildi.
15-18 yaş grubunda ise ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Kasten öldürme ve ağırlaşmış yaralama gibi bazı ağır suçlarda ise yaş indiriminin uygulanmamasına imkan tanındı.
ÇOCUK HÜKÜMLÜLERİN İNFAZ SİSTEMİNDE DEĞİŞİKLİK
Çocuk hükümlülerin cezalarının infazında da yeni bir sisteme geçildi.
Buna göre çocukların hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi yerine, infaza öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması, iyi halli olduklarının tespit edilmesi halinde ise çocuk eğitimevlerine ayrılmaları öngörüldü.
Çocukların kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılmasında cinsiyet, fiziki gelişim ve suç türü gibi kriterler dikkate alınacak.
Çocuk hükümlülerin eğitimevine ayrılıp ayrılmayacağı ise psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, öğretmen ve çocuk hakları alanında görev yapan avukat gibi uzmanların katılımıyla oluşturulan idare ve gözlem kurulu tarafından değerlendirilecek.
AİLE YÜKÜMLÜLÜKLERİNİ YERİNE GETİRMEYENLERE DAHA AĞIR CEZA
Kanunla aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezalar da artırıldı
Çocuğun bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi için öngörülen 1 yıla kadar hapis cezası, 3 aydan 2 yıla kadar hapis şeklinde değiştirildi.
Çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan anne veya babalar için öngörülen hapis cezasının alt ve üst sınırları da artırılarak 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak belirlendi.
“SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK” İFADESİ DEĞİŞTİRİLDİ
Düzenlemeyle Çocuk Koruma Kanunu'nda yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi.
Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.
Ayrıca 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hale getirildi.
TEDBİRLERE UYMAYAN VELİYE TAZYİK HAPSİ
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbirlerin gereklerine aykırı hareket eden anne, baba, vasi veya çocuğun bakım ve gözetiminden sorumlu kişi hakkında da yaptırım uygulanabilecek.
Çocuk hakiminin kararıyla, ihlal edilen tedbirin niteliği ve aykırılığın ağırlığına göre 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek.
Yeni düzenlemeyle çocuk adalet sisteminde dijital takipten infaz sistemine, ailelerin sorumluluklarından çocuklara yönelik koruyucu tedbirlere kadar birçok alanda kapsamlı değişiklik yapılmış oldu.
