CHP Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi Sağlık Politika Kurulu Başkanı ve Bursa Milletvekili Prof. Dr. Kayıhan Pala, Avrupa’yı yeniden etkisi altına alan aşırı sıcaklara dikkat çekerek, Sağlık Bakanlığı ve ilgili kurumlara "risk gruplarını koruyacak acil önlemler alma" çağrısında bulundu. Aşırı sıcakları yalnızca meteorolojik bir olay değil, toplumun kırılgan kesimlerini hedef alan bir "sessiz katil" ve "halk sağlığı acil durumu" olarak nitelendiren Pala, Türkiye'nin iklim krizine karşı en savunmasız bölgelerden biri olduğunu vurguladı.
SAĞLIK SİSTEMLERİ VE İNSAN FİZYOLOJİSİ SINIRDA
Küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme göre rekor seviyelerde artmasının (2023'te 1,45°C artış) ekstrem sıcaklıkların görülme sıklığını dramatik biçimde değiştirdiğini belirten Prof. Dr. Pala, bu durumun insan biyolojisini ve sağlık sistemlerini zorlayan bir termal stres yarattığına dikkat çekti.
Sıcaklık artışlarının vücudun ısı dengesini bozarak yalnızca doğrudan "sıcak çarpmasına" yol açmadığını; aynı zamanda kalp yetmezliği, pıhtılaşma, böbrek yetmezliği ile KOAH ve astım gibi kronik hastalıkları tetikleyerek ağır hastalanma ve ölümlere neden olduğu belirtildi.
EN BÜYÜK RİSK ALTINDAKİ GRUPLAR VE SOSYAL İZALASYON TEHLİKESİ
Prof. Dr. Kayıhan Pala, sıcak hava dalgalarının oluşturduğu riskin yalnızca termometrelerde görülen yüksek sıcaklıklardan ibaret olmadığını, kişilerin barınma koşulları ve sosyal yaşamlarının da hayati önem taşıdığını vurguladı. Pala'ya göre, özellikle 75 yaş ve üzerindeki bireyler, susama hissinin zayıflaması ve vücudun ısı dengesini sağlama kapasitesinin azalması nedeniyle en yüksek risk grubunda yer alıyor.
Diyabet, kalp ve böbrek hastalıkları gibi kronik rahatsızlıkları bulunan kişiler de aşırı sıcaklardan ciddi şekilde etkileniyor. Özellikle diyaliz tedavisi gören hastalar, sıcak havanın olumsuz etkilerine karşı daha savunmasız durumda bulunuyor.
Tarım ve inşaat sektöründe çalışan, günün büyük bölümünü açık havada geçirmek zorunda kalan işçiler de mesleki maruziyet nedeniyle risk altında olan gruplar arasında yer alıyor.
Prof. Dr. Pala'nın dikkat çektiği bir diğer önemli konu ise sosyal izolasyon. Yalnız yaşayan bireylerin, sıcak çarpması gibi acil durumlarda yardım isteyememesi hayati sonuçlar doğurabiliyor. Geçmişte 2003 yılında Paris'te ve sonraki yıllarda İstanbul'da yaşanan sıcak hava dalgaları, sosyal izolasyonun ölüm oranlarını önemli ölçüde artırdığını ortaya koydu. Bu nedenle yalnız yaşayan yaşlılar ve kronik hastaların düzenli olarak kontrol edilmesi ve desteklenmesi gerektiği belirtiliyor.
"ACİL SERVİSLER YENİDEN DÜZENLENMELİ"
Prof. Dr. Kayıhan Pala, Türkiye'nin Akdeniz Havzası'nda yer alması ve plansız kentleşmenin oluşturduğu "kentsel ısı adası" etkisinin, sıcak hava dalgalarının sağlık üzerindeki etkilerini daha da ağırlaştırdığını belirtti. Bu nedenle hem merkezi yönetimin hem de yerel yönetimlerin koordineli şekilde harekete geçmesi gerektiğini ifade eden Pala, öncelikle Sağlık Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumların görev ve sorumluluklarının netleştirilmesini, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ile iş birliği içinde sağlık temelli sıcaklık eşiklerinin belirlenmesini önerdi.
Risk altındaki vatandaşların korunması için yalnız yaşayan yaşlılar ile kronik hastaların önceden tespit edilmesi gerektiğini vurgulayan Pala, bu kişilerin yerel yönetimler ve sağlık ekipleri tarafından düzenli olarak takip edilmesinin olası can kayıplarını önlemede önemli rol oynayacağını söyledi.
Acil sağlık hizmetlerinde de yeni bir planlamaya ihtiyaç olduğunu dile getiren Pala, acil servislerde kapasitenin artırılması gerektiğini belirterek, "Yeşil Alan" uygulamasının kaldırılmasını ve acil servislerin yalnızca gerçek acil vakalara hizmet verecek şekilde yeniden organize edilmesini önerdi.
Ayrıca açık alanda çalışan işçilerin de sıcak hava dalgalarına karşı korunması gerektiğini ifade eden Pala, tarım ve inşaat gibi sektörlerde çalışanların mesai saatlerinin hava sıcaklığına göre yeniden düzenlenmesini, dinlenme molalarının artırılmasını ve çalışanların temiz içme suyuna kesintisiz erişiminin güvence altına alınmasını istedi.
