İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) Saraçhane’de bulunan ana hizmet binasının mülkiyetiyle ilgili yeni bir süreç başladı. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün, binanın kendi adına tescil edilmesi amacıyla Fatih Tapu Müdürlüğü’ne başvuruda bulunduğu bildirildi.
Halk TV’den Dinçer Gökçe’nin üç ayrı kaynağa dayandırdığı habere göre başvuruda, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesi hukuki dayanak olarak gösterildi. Gazete Oksijen ve bianet de söz konusu başvuruyu haberleştirdi.
BİNA HALEN İBB ADINA KAYITLI
Saraçhane’deki ana hizmet binasının tapu kaydının mevcut durumda İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına olduğu belirtiliyor.
Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün başvurusunun ardından tapu müdürlüğünün yapacağı işlem beklenirken, tescilin gerçekleşmesi halinde taşınmazın mülkiyetinin İBB’den Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün yönetimindeki ilgili vakıflara geçmesi söz konusu olacak.
İBB’nin ise tescil işleminin tamamlanarak belediyeye bildirilmesi halinde konuyu yargıya taşıması bekleniyor.
DAYANAK VAKIFLAR KANUNU'NUN 30. MADDESİ
Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün başvurusunda 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesine atıf yapıldığı bildirildi.
Söz konusu düzenleme, vakıf yoluyla meydana getirildikten sonra Hazine, belediye, özel idare veya köy tüzel kişiliğinin mülkiyetine geçen vakıf kültür varlıklarının ilgili mazbut vakfına devredilmesine ilişkin hükümler içeriyor.
Saraçhane’deki taşınmazın bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği ise tapu işlemi ve olası yargı süreciyle netleşecek.
SARAÇHANE'DE 7 VAKIF KAYDI BULUNUYOR
Mevcut tapu kayıtlarında Saraçhane’deki taşınmaz üzerinde Cübbeci Başı Dikran Vakfı, Ayasofya-i Kebir Vakfı, Yakup Ağa Vakfı, Dervişzade Mustafa Vakfı, Ahmet Paşa Vakfı, İsmihan Kaya Sultan Vakfı ve Elhaç Hüseyin Ağa Vakfı adına şerhler bulunduğu aktarılıyor.
Ancak Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün tescil talebinin bu kayıtlarla nasıl ilişkilendirildiğine ilişkin ayrıntılı bir resmi açıklama henüz yapılmadı.
56 YILDIR İBB'NİN YÖNETİM MERKEZİ
Mimar Nevzat Erol tarafından tasarlanan Saraçhane Belediye Sarayı’nın geçmişi 1950’li yıllara uzanıyor. Projesi 1953’te hazırlanan binanın yapımına 1960 yılında başlandı ve yapı 1970 yılında tamamlandı.
Bina, tamamlandığı tarihten bu yana İstanbul Belediyesi ve ardından İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin ana yönetim merkezi olarak kullanılıyor.
Mülkiyetin Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne geçmesi halinde binanın kullanımının nasıl devam edeceği ise henüz belli değil. Kiralama, belediyeye tahsis veya farklı bir kullanım modelinin gündeme gelebileceği belirtilirken, bu konuda alınmış kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
İBB İLE VAKIFLAR ARASINDAKİ TARTIŞMA YENİ DEĞİL
Saraçhane başvurusu, İBB ile Vakıflar Genel Müdürlüğü arasında uzun süredir devam eden taşınmaz mülkiyeti tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
İBB’nin 2022 yılında yaptığı açıklamalara göre, o tarihe kadar 50’den fazla belediye taşınmazı Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilmişti. Galata Kulesi, Gezi Parkı, Talat Paşa Konağı ve Yerebatan Sarnıcı’nın giriş yapısı gibi taşınmazlar da bu süreçte gündeme gelen örnekler arasında yer aldı.
Ancak söz konusu taşınmazlarla ilgili hukuki süreçlerin tamamı aynı şekilde sonuçlanmadı. Bazı devir kararları mahkemeler tarafından iptal edilirken, bazı dosyalarda yargı süreçleri farklı aşamalarda devam etti.
GALATA KULESİ VE GEZİ PARKI ÖRNEKLERİ
Galata Kulesi, Vakıflar ile İBB arasındaki mülkiyet tartışmasının en bilinen örneklerinden biri oldu. Vakıflar Genel Müdürlüğü, kulenin Kule-i Zemin Vakfı’na ait olduğu gerekçesiyle taşınmazın mülkiyetini İBB’den devraldı. Mayıs 2020’de gerçekleştirilen devir sonrasında kule Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde müze olarak işletilmeye başlandı.
Gezi Parkı da 2021 yılında Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesi kapsamında İBB mülkiyetinden çıkarılarak Sultan Beyazıt Hanı Veli Hazretleri Vakfı adına tescil edildi.
İBB’nin açtığı dava sonucunda İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2024 yılında tescil işlemini bozarak taşınmazların yeniden İBB adına kaydedilmesine karar verdi.
YEREBATAN SARNICI VE METROHAN DA GÜNDEME GELDİ
2026 yılında mülkiyet tartışmalarının yeni adreslerinden biri Yerebatan Sarnıcı oldu. Sarnıcın 7 Nisan 2026’da Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil edilmesinin ardından İBB tarafından dava açıldı.
Tahliye işleminin ardından İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 8. İdare Dava Dairesi, 4 Haziran 2026’da İBB’nin itirazını kabul ederek tahliye işleminin yürütmesini durdurdu.
Beyoğlu’ndaki Metrohan da Mayıs 2026’da Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesindeki ilgili vakıf adına tescil edilen taşınmazlar arasında yer aldı.
Buna karşılık Hidiv Kasrı’yla ilgili mülkiyet davasında İBB lehine karar çıktı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 2024 yılında ilk derece mahkemesinin Vakıflar lehine verdiği kararı bozdu ve taşınmazın İBB mülkiyetinde kalmasına hükmetti.
GÖZLER FATİH TAPU MÜDÜRLÜĞÜ'NDE
Saraçhane’deki süreçte bundan sonraki kritik adım Fatih Tapu Müdürlüğü’nün yapacağı değerlendirme olacak.
Bina şu anda İBB adına kayıtlı bulunuyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün başvurusunun kabul edilmesi ve tescil işleminin gerçekleşmesi halinde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin ana hizmet binasının mülkiyetiyle ilgili yeni bir yargı sürecinin başlaması bekleniyor.
