Şeker yerine kullanılan tatlandırıcılardan ksilitol hakkında dikkat çeken yeni bulgular ortaya çıktı.
Berlin Charité Üniversite Hastanesi’nden Dr. Marco Witkowski liderliğindeki ekip, Kanada ve Avrupa’daki iki büyük araştırma grubunda toplam 17 bin 710 kişinin sağlık verilerini inceledi. Çalışmanın sonuçlarının Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin 2026 kongresinde sunulacağı açıklandı.
YÜKSEK KSİLİTOL SEVİYESİNDE RİSK DAHA FAZLA GÖRÜLDÜ
Araştırmada, kandaki ksilitol seviyesi en yüksek grupta yer alan kişiler ile en düşük gruptakiler karşılaştırıldı.
Altı yıllık takip yapılan Kanada grubunda, yüksek ksilitol seviyesine sahip kişilerde ölüm, kalp krizi veya felç gibi ciddi kardiyovasküler olayların görülme riski yüzde 57 daha yüksek bulundu.
30 yıllık takip yapılan diğer grupta ise yüksek ksilitol seviyesi ile bu olaylar arasında yüzde 18’lik risk artışı saptandı. Araştırmacılar yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, diyabet, hipertansiyon ve kolesterol gibi bilinen risk faktörlerini de hesaba kattı.
PIHTILAŞMA ÜZERİNDEKİ ETKİSİ DAHA ÖNCE DE İNCELENMİŞTİ
Ksilitol üzerine daha önce yapılan deneysel çalışmalarda, maddenin trombositlerin pıhtı oluşturma eğilimini artırabildiği gösterilmişti.
2024’te yayımlanan bir çalışmada da yüksek ksilitol seviyelerinin ciddi kardiyovasküler olaylarla ilişkili olduğu ve ksilitol tüketiminin trombosit aktivitesini artırabildiği bildirilmişti.
SAKIZDAN DİŞ MACUNUNA KADAR KULLANILIYOR
Ksilitol, vücutta doğal olarak çok düşük miktarlarda oluşan bir şeker alkolü.
Ancak gıda, içecek ve ağız bakım ürünlerinde tatlandırıcı olarak kullanıldığında miktarı doğal seviyelerin çok üzerine çıkabiliyor. Sakız, nane şekeri, “şekersiz” ürünler ve bazı ağız bakım ürünleri ksilitol içerebiliyor.
ARAŞTIRMACILAR “KESİN NEDEN” DEMİYOR
Araştırmanın en önemli ayrıntısı ise sonuçların ilişki gösteriyor olması, nedensellik kanıtlamaması.
Avrupa Kardiyoloji Derneği de çalışmanın gözlemsel olduğunu ve yüksek ksilitol seviyesinin kalp krizi ya da felce doğrudan neden olduğunun bu verilerle söylenemeyeceğini belirtti.
Araştırmacılar, ksilitol ve diğer tatlandırıcıların uzun vadeli güvenliği konusunda daha fazla çalışma yapılması gerektiğini ifade etti.
