Depresyonun herkeste aynı belirtilerle ortaya çıkmadığına dikkat çeken bilim insanları, hastalığın uyku ve uyanıklık düzeniyle bağlantılı farklı bir görünümünü araştırıyor. “Sirkadiyen depresyon” adı verilen bu tabloda, vücudun 24 saatlik biyolojik saatinin işleyişindeki aksaklıkların ruh hâli, enerji seviyesi ve uyku düzeniyle ilişkili olabileceği değerlendiriliyor.
Sidney Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü çalışmada, depresyon tanısı bulunan 10 binden fazla kişinin verileri incelendi. Analizlerde yaklaşık 2 bin 600 kişinin, yani katılımcıların dörtte birine yakınının sirkadiyen depresyon özellikleri taşıdığı belirlendi.
GEÇ UYANMA, UZUN UYKU VE GÜN BOYU YORGUNLUK
Araştırmacılara göre bu tabloya sahip kişilerde uyku düzeninin belirgin biçimde değişmesi, normalden daha uzun süre uyuma ve uyanmalarına rağmen yorgun hissetme gibi belirtiler öne çıkıyor. Geç yatıp geç kalkma eğilimi de dikkat çeken özellikler arasında bulunuyor.
Çalışmada, bu belirtilerin görüldüğü kişilerde depresyonun daha erken yaşlarda başlayabildiği ve hastalık dönemlerinin daha ağır geçebildiği değerlendirildi. Ayrıca mevsim değişiklikleriyle birlikte belirtilerin şiddetlenebildiği ifade edildi.
TEDAVİDE BİYOLOJİK SAAT ETKİLİ OLABİLİR
Araştırmacılar, sirkadiyen ritmin düzenlenmesinin tedavi açısından önemli bir başlık olabileceğine işaret ediyor. Melatonin sistemi ve ışık terapisi gibi biyolojik saati hedefleyen yöntemlerin bazı hastalarda fayda sağlayabileceği düşünülüyor.
Bununla birlikte uzmanlar, söz konusu bulguların henüz kesin bir tedavi değişikliği anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Sirkadiyen depresyonun ayrı bir klinik tanı olarak kabul edilmesi ve tedavi yaklaşımının netleşmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç bulunuyor.
Önemli uyarı: Sabahları uyanmakta zorlanmak tek başına depresyon belirtisi olarak değerlendirilemez. Sürekli yorgunluk, uyku düzensizliği ve isteksizlik yaşayan kişilerin bir uzmana başvurması öneriliyor. Depresyon tedavisi görenlerin ise ilaçlarını doktorlarına danışmadan değiştirmemesi veya bırakmaması gerekiyor.
