Talat Paşa, 15 Mart 1921’de Almanya’nın başkenti Berlin’de uğradığı suikast sonucu hayatını kaybetmişti. Osmanlı Devleti’nin son yıllarında siyaset sahnesinde etkili bir rol oynayan Talat Paşa, İttihat ve Terakki Cemiyeti içinde yükselerek devlet yönetiminde söz sahibi olan isimler arasında yer aldı. İçişleri Bakanlığı ve daha sonra sadrazamlık görevlerinde bulunan Talat Paşa, imparatorluğun Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı gibi kritik dönemlerinden geçtiği bir süreçte görev yaptı. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Osmanlı Devleti’nin yenilgiye uğramasıyla birlikte İttihat ve Terakki yönetiminde yer alan birçok isim gibi Talat Paşa da yurt dışına çıktı. Almanya’nın Berlin şehrine yerleşen Talat Paşa, burada sürgün hayatı yaşamaya başladı.
ERMENİ SUİKASTCİ TARAFINDAN KATLEDİLDİ
15 Mart 1921 sabahı Berlin’in Charlottenburg semtindeki Hardenberg Caddesi’nde yürüdüğü sırada silahlı saldırıya uğrayan Talat Paşa, olay yerinde hayatını kaybetti. Suikastı gerçekleştiren kişinin Ermeni asıllı Soghomon Tehlirian olduğu tespit edildi. Olay, gündüz vakti ve kalabalık bir caddede gerçekleştiği için kısa sürede büyük yankı uyandırdı. Suikastın ardından Tehlirian Alman polisi tarafından gözaltına alındı ve Berlin’de yargılandı. Dava, kısa sürede uluslararası kamuoyunun dikkatini çeken bir sürece dönüştü. Mahkemede Tehlirian’ın ailesinin savaş yıllarında hayatını kaybettiği ve suikastı bu nedenle gerçekleştirdiği savunması öne çıktı. Yapılan yargılama sonucunda Alman mahkemesi sanığın beraatine karar verdi.
CENAZESİ 1943'DE TÜRKİYE'YE GELDİ
Talat Paşa’nın cenazesi ilk olarak Berlin’deki Müslüman mezarlığında muhafaza edildi. Yıllar sonra, 1943 yılında Türkiye’ye getirilen naaşı İstanbul’da bulunan Abide-i Hürriyet Anıtı’nda düzenlenen törenle defnedildi. Osmanlı Devleti’nin son döneminde etkili siyasi figürlerden biri olan Talat Paşa, tarihçiler tarafından farklı yönleriyle değerlendirilen isimlerden biri olmaya devam ediyor. Bir kesim onu imparatorluğun son yıllarında devlet yönetimini şekillendiren önemli bir siyasetçi olarak görürken, başka araştırmacılar ise dönemin politik kararları bağlamında eleştirel değerlendirmelerde bulunuyor. 15 Mart tarihi bugün, Osmanlı’nın son dönem siyasi gelişmelerini ve o dönemin önemli aktörlerinden biri olan Talat Paşa’nın hayatını hatırlatan tarihsel bir gün olarak anılıyor. Bu tarih, aynı zamanda imparatorlukların çöküş sürecinde yaşanan siyasi mücadelelerin ve uluslararası hesaplaşmaların da bir yansıması olarak tarih sayfalarındaki yerini koruyor. Talat Paşa'dan ailesine geri kalanlar ise sadece kanlı gömleği ve sadaret kılıcı oldu.
