İngiliz finans gazetesi Financial Times'ın (FT) piyasa ve güvenlik kaynaklarına dayandırdığı küresel kriz raporu, Orta Doğu savaşının dünyayı nasıl bir ekonomik felakete sürüklediğini gözler önüne serdi. Savaşın 13. gününde Körfez sularında artan gemi saldırıları, enerji altyapılarının çökmesi ve diplomatik çaresizlik, petrol fiyatlarını yeniden üç haneli rakamlara taşıdı.
IRAK TÜM PETROL TERMİNALLERİNİ KAPATTI
Krizin merkez üssünde Basra Körfezi yer alıyor. FT'nin bildirdiğine göre, Perşembe sabahı Irak'ın Basra kıyılarındaki "gemiden gemiye transfer (STS)" sahasında demirli bulunan ABD sahipli Safesea Vishnu ve Yunan sahipli Zefyros adlı iki dev petrol tankeri saldırıya uğradı. Olayda en az 1 kişi hayatını kaybetti ve gemiler alevler içinde kaldı.
Saldırıların ardından Irak hükümeti çok radikal bir karar alarak, ülkedeki tüm petrol terminallerindeki operasyonları bir gecede durdurduğunu (askıya aldığını) açıkladı. Bununla da kalmayan saldırı dalgasında, Dubai'deki Jebel Ali limanı kuzeyinde bir konteyner gemisi daha vuruldu. Umman'ın Mina Al Fahal petrol ihracat terminali ise "ihtiyati tedbir" olarak gemileri tahliye etmeye başladı.
TARİHİN EN BÜYÜK MÜDAHALESİ: 400 MİLYON VARİL
Körfez'in tamamen kilitlenmesiyle Brent petrol vadeli işlemleri Asya seansında yüzde 9,4 artışla 100,58 dolara kadar fırladı. (Avrupa gaz fiyatları da %7,7 artış gösterdi).
Piyasadaki bu çöküşü durdurmak için Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarihin en büyük acil durum müdahalesini resmen başlattı. IEA, piyasaya toplam 400 milyon varil ham petrol ve rafine yakıt sürecek.
Bunun 172 milyon varillik kısmı ABD'nin Stratejik Petrol Rezervi'nden (SPR) sağlanacak. Ancak JP Morgan analistleri, ABD'nin bu devasa satış sonrası elindeki rezervin 243 milyon varile düşeceğini ve operasyonel esneklik için gerekli "kırmızı çizgi" olan 150 milyon varil sınırına tehlikeli biçimde yaklaşacağı uyarısında bulundu. Başkan Donald Trump, satışın ardından rezervi yeniden doldurma sözü verdi.
SAVAŞ TÜM BÖLGEYE YAYILDI: İTALYAN ÜSSÜ VURULDU
FT'nin raporu, savaşın sadece denizlerde değil, Orta Doğu'nun dört bir yanında eşzamanlı olarak şiddetlendiğini ortaya koydu:
ERBİL'DE İTALYAN ÜSSÜNE FÜZE: Irak'ın kuzeyindeki Erbil'de bulunan bir İtalyan askeri üssü gece saatlerinde füzeyle vuruldu. İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, askerlerin sığınaklarda olması sayesinde can kaybı yaşanmadığını açıkladı.
BAHREYN YANIYOR: Bahreyn İçişleri Bakanlığı, "İran saldırganlığı" sonucu Muharrak Valiliği'ndeki dev yakıt tanklarının ateşe verildiğini ve çevredeki kasabaların tahliye edildiğini duyurdu.
DUBAİ'DE İHA YANGINI: Dubai'nin ana havalimanına 8 km mesafedeki Creek Harbour bölgesinde bir konut binasına çarpan İHA yangına neden oldu, bina sakinleri yeraltı otoparklarına sığındı.
BAE VE SUUDİ ARABİSTAN'A FÜZE YAĞMURU: BAE hava savunması 6 balistik, 7 seyir füzesi ve 39 İHA'yı önlediğini açıklarken; Suudi Arabistan Prens Sultan Hava Üssü ile stratejik Şayba (Shaybah) petrol sahasını hedef alan çok sayıda füze ve dronu düşürdüğünü bildirdi.
LÜBNAN'DA AĞIR BİLANÇO: İsrail ve Hizbullah arasındaki füze düellosu gece boyu sürerken, İsrail'in Beyrut'un turistik sahil bölgesi Ramlet al-Bayda'yı da kapsayan saldırılarında ölü sayısı 600'ü aştı.
KÜRESEL EKONOMİDE FATURA KABARIYOR
Yaşanan bu kaos, küresel ekonomiyi de anında vurdu. Asya, Avrupa ve ABD borsaları (S&P 500, Stoxx Europe 600, Nikkei) günü düşüşle açtı.
Sektörler de acil durum önlemleri almaya başladı. Hong Kong merkezli dev havayolu Cathay Pacific, jet yakıtı fiyatlarının ikiye katlanması nedeniyle yolculardan aldığı yakıt ek ücretlerini yüzde 104 oranında artırdığını duyurdu. Fransa'da ise dev enerji şirketi TotalEnergies, tüketicileri korumak için Mart sonuna kadar benzine (1,99 Euro) ve dizele (2,09 Euro) "tavan fiyat" getirdiğini açıkladı. Goldman Sachs ise petrolün bir an önce düşeceği umutlarını kırarak, Hürmüz'deki düşük akışın haftalarca süreceği beklentisiyle uzun vadeli petrol tahminini yukarı yönlü revize etti.
