ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu kapsamında New York’ta bir araya gelerek Grönland’ın güvenliğine ilişkin yeni anlaşmayı imzaladı.
Anlaşma, ABD’nin Grönland’daki askeri varlığını genişletirken Arktik ve Kuzey Atlantik güvenliğinde Washington’a daha geniş bir rol veriyor. Buna karşın Danimarka ve Grönland tarafı, anlaşmanın egemenlik ve kendi kaderini tayin hakkını koruduğunu vurguluyor.
“HERKES İÇİN MUAZZAM BİR GELİŞME”
İmza töreninde konuşan Trump, anlaşmanın ABD, Avrupa ve Grönland açısından önemli olduğunu söyledi.
Trump, “Bu Avrupa için, ABD için ve herkes için muazzam bir gelişme. Grönland için de inanılmaz olacak” dedi.
Trump, BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasında de anlaşmanın ABD’ye Grönland’ın güvenliği konusunda geniş yetkiler sağlayacağını savundu. Reuters, anlaşmanın Trump’ın daha önce Grönland’ın ABD’ye katılması yönündeki çağrılarının ardından yaşanan gerilimi azaltmayı amaçladığını aktardı.
“UZUN YILLARA DAYANAN İŞ BİRLİĞİMİZDE DÖNÜM NOKTASI”
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın 1951 tarihli savunma düzenlemesini yeni güvenlik koşullarına uyarladığını söyledi.
Frederiksen, “Bu, uzun yıllara dayanan iş birliğimiz açısından bir dönüm noktasını temsil ediyor” diyerek anlaşmanın ABD, Grönland, Danimarka, NATO ve Avrupa’nın ortak güvenliğini güçlendirdiğini belirtti.
Danimarka hükümeti daha önce yaptığı açıklamada da anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve Grönland halkının kendi geleceğini tayin hakkını tanıdığını açıklamıştı.
“HERKESİN KAZANDIĞI BİR ANLAŞMA”
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de anlaşmanın Arktik bölgesinde ortak güvenliğin güçlendirilmesini amaçladığını söyledi.
Nielsen, “Bugün ortak güvenliğimiz açısından önemli bir gün. 1951 savunma anlaşmasını 2026’ya taşıyan bir anlaşma imzalıyoruz” dedi.
Anlaşmayı “herkesin kazandığı” bir düzenleme olarak nitelendiren Nielsen, Grönland’ın çıkarlarının ve uluslararası sistemdeki konumunun korunduğunu belirtti.
İKİ YENİ ABD ÜSSÜ KURULACAK
Anlaşma kapsamında ABD’nin Grönland’daki mevcut askeri varlığını genişletmesi öngörülüyor.
ABD’nin kuzeybatıdaki Pituffik Uzay Üssü’nü genişletip modernize etmesinin yanı sıra güneyde Narsarsuaq ve doğuda Mestersvig bölgelerinde yeni askeri tesisler kurması planlanıyor. Reuters ve AP, iki yeni askeri üs planını anlaşmanın temel unsurlarından biri olarak aktardı.
NATO DIŞI ÜLKELERE SINIRLAMA
Anlaşma, NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da insanlı veya insansız askeri varlık oluşturmasını tarafların onayına bağlıyor.
Kritik altyapı, doğal kaynaklar ve stratejik sektörlerde NATO veya AB dışından gelecek bazı yatırımların da güvenlik gerekçesiyle sınırlandırılabilmesi öngörülüyor. AP’ye göre düzenleme, özellikle Rusya ve Çin’in Arktik bölgesindeki etkisine karşı NATO’nun güvenlik rolünü artırmayı amaçlıyor.
“ALTIN KUBBE” DE ANLAŞMADA
Yeni güvenlik mimarisinde ABD’nin “Altın Kubbe” füze savunma sistemi de yer alıyor.
Danimarka hükümeti daha önce Arktik güvenliğinin NATO çerçevesinde güçlendirilmesine açık olduklarını, ABD’nin “Golden Dome” sistemiyle ilgili iş birliğinin de Danimarka ve Grönland’ın toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi şartıyla değerlendirilebileceğini açıklamıştı.
GRÖNLAND BAĞIMSIZ OLSA DA SÜRMESİ ÖNGÖRÜLÜYOR
Anlaşmanın bitiş tarihi bulunmuyor. AP’ye göre Grönland ileride bağımsızlığını kazanırsa da, NATO’da kalması şartıyla anlaşmanın yürürlükte kalması öngörülüyor.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gerekli ulusal parlamenter süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Danimarka hükümeti de imza öncesinde bu prosedürün anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gerekli olduğunu açıklamıştı.
