Çocukluk dönemi, eğitimle, oyunla ve güvenli bir ortamda büyümekle geçmesi gereken yılları kapsıyor. Ancak ekonomik koşullar, yoksulluk ve çalışma hayatındaki riskler bazı çocukları erken yaşta iş yaşamıyla karşı karşıya bırakıyor. Türkiye'de çocukların istihdamına ilişkin son veriler ve iş kazalarında yaşanan can kayıpları, çocuk işçiliği tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Peki, Türkiye'de kaç çocuk çalışıyor, çocuk işçi ölümlerinde son durum ne ve MESEM kapsamında kaç öğrenci bulunuyor?

TÜRKİYE'DE ÇALIŞAN ÇOCUK SAYISI 882 BİNE YÜKSELDİ

DİSK Araştırma Merkezi'nin (DİSK-AR) Eylül 2026 tarihli çocuk işçiliği raporunda yer verilen TÜİK verilerine göre, Türkiye'de 15-17 yaş grubunda istihdam edilen çocuk sayısı 2021 yılında 520 bin olarak kaydedildi. Bu sayı 2025 yılında 882 bine yükseldi.

Böylece dört yıllık dönemde çalışan çocuk sayısında yaklaşık yüzde 70 artış yaşandı.

Ancak bu rakamın 15-17 yaş grubundaki istihdamı gösterdiği, çocuk işçiliğinin tüm biçimlerini veya yasa dışı çalıştırılan çocukların sayısını tek başına ortaya koymadığı belirtilmeli. Çocukların çalışma koşulları, yaptıkları işin niteliği ve eğitim hayatlarına etkisi de değerlendirilmesi gereken başlıklar arasında bulunuyor.

9 YILDA EN AZ 646 ÇOCUK ÇALIŞIRKEN HAYATINI KAYBETTİ

Çocuk işçiliğiyle ilgili raporlarda öne çıkan en çarpıcı başlıklardan biri de iş cinayetlerinde hayatını kaybeden çocuklar oldu.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi verilerine dayandırılan rapora göre, 2017-2026 Temmuz döneminde en az 646 çocuk çalışırken yaşamını yitirdi.

Raporda yer alan yıllık verilere göre çocuk işçi ölümleri 2023 yılında en az 54, 2024 yılında 71, 2025 yılında ise 94 olarak kaydedildi. 2026 yılının ilk yedi ayında da en az 42 çocuk çalışırken hayatını kaybetti.

BİR EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDA 95 ÇOCUK İŞÇİ HAYATINI KAYBETTİ

İSİG Meclisi'nin 2025-2026 eğitim öğretim dönemine ilişkin raporunda da çarpıcı veriler paylaşıldı.

1 Eylül 2025 ile 31 Ağustos 2026 tarihleri arasını kapsayan rapora göre, söz konusu dönemde en az 95 çocuk çalışırken hayatını kaybetti.

Maaş eyleminde gerilim yükseldi! İşçiler inşaatın tepesine çıktı
Maaş eyleminde gerilim yükseldi! İşçiler inşaatın tepesine çıktı
İçeriği Görüntüle

Hayatını kaybeden çocukların 37'sinin tarım, 27'sinin sanayi, 18'inin inşaat ve 13'ünün hizmet sektöründe çalıştığı belirtildi.

Raporda, yaşamını yitiren çocukların 28'inin 5-14, 67'sinin ise 15-17 yaş grubunda olduğu bilgisi de yer aldı. Bu veriler, çocukların farklı sektörlerde karşı karşıya kaldığı iş güvenliği risklerini bir kez daha gündeme getirdi.

MESEM'DE ÖĞRENCİ SAYISI 392 BİNİ AŞTI

Çocuk işçiliği tartışmalarında Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) de öne çıkan başlıklardan biri oldu.

DİSK-AR raporunda yer alan verilere göre MESEM'e kayıtlı öğrenci sayısı son 10 yılda 5,3 kat artarak 2025-2026 eğitim öğretim yılında 392 bin 887'ye ulaştı.

MESEM uygulamasında öğrenciler mesleki eğitim kapsamında işletmelerde beceri eğitimi alıyor. Programın çalışma koşulları, iş güvenliği, öğrencilerin korunması ve eğitim hakkı üzerindeki etkileri ise çocuk işçiliği tartışmalarının önemli başlıkları arasında yer alıyor.

ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN ARKASINDA HANGİ NEDENLER VAR?

Çocukların çalışma hayatına erken yaşta katılmasında ekonomik ve sosyal koşullar etkili olabiliyor. Ailelerin geçim sıkıntısı, çocuk yoksulluğu, eğitim masrafları ve kayıt dışı çalışma, çocukların çalışma yaşamına yönelmesine neden olabilen faktörler arasında gösteriliyor.

Çocukların çalışması yalnızca ekonomik bir mesele olarak değerlendirilmiyor. Uzun çalışma saatleri, tehlikeli iş ortamları ve eğitimden uzaklaşma riski; çocukların fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişimini de etkileyebiliyor.

ÇOCUK İŞÇİ ÇALIŞTIRMANIN YASAL ŞARTLARI NELER?

Türkiye'de çocukların çalıştırılmasına ilişkin kurallar 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında düzenleniyor.

Genel kural olarak 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasak. Ancak 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocuklar, gelişimlerine ve eğitimlerine engel olmayacak hafif işlerde belirli şartlarla çalışabiliyor.

15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış genç işçilerin çalışabileceği işler de mevzuatta sınırlandırılıyor. Çocukların sağlık, güvenlik, eğitim ve gelişim haklarının korunması gerekiyor.

ÇOCUKLARIN EĞİTİM VE GÜVENLİK HAKKI YENİDEN GÜNDEMDE

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla yayımlanan raporlar, çocuk yoksulluğu, eğitim hakkı ve çalışma koşullarına ilişkin sorunları yeniden gündeme taşıdı.

Uzmanların ve çocuk hakları alanında çalışan kuruluşların üzerinde durduğu temel konular arasında çocukların eğitimden kopmaması, tehlikeli işlerde çalıştırılmaması, güvenli koşullarda büyümesi ve ekonomik nedenlerle erken yaşta çalışma hayatına yönelmek zorunda kalmaması bulunuyor.

Çocuk işçiliğiyle mücadelede yalnızca denetimlerin değil, çocuk yoksulluğunu azaltacak sosyal desteklerin ve eğitime erişimi güçlendirecek politikaların da önem taşıdığı vurgulanıyor.

Kaynak: HABER MERKEZİ