Zeytin üretiminde değerlendirme yalnızca meyve ve zeytinyağıyla sınırlı kalmıyor. Balıkesir'in Edremit Körfezi'nde zeytinin yaprağından çekirdeğine, sıkım sonrasında ortaya çıkan posasına kadar pek çok bölümü farklı alanlarda kullanılıyor. Bölgede yaklaşık 13 milyon zeytin ağacından elde edilen ürünler, sıfır atık anlayışıyla işlenerek hem üretime hem de ekonomiye katkı sağlıyor.
ZEYTİNİN POSASI DA SANAYİYE KAZANDIRILIYOR
Sonbaharda başlayan zeytin hasadı, rekolteye bağlı olarak ocak ayının sonuna kadar devam ediyor. Bahçelerden toplanan zeytinler fabrikalarda sıkılarak zeytinyağına dönüştürülüyor. Bu işlemin ardından geriye kalan ve pirina olarak adlandırılan zeytin posası ise farklı işlemlerden geçirilmek üzere özel tesislere gönderiliyor.
Pirina fabrikalarında önce kurutulan posa, ardından hekzan adı verilen kimyasal kullanılarak yağından ayrıştırılıyor. Elde edilen yağın özelliklerine göre farklı üretim alanlarında değerlendirilmesi sağlanıyor.
100 KİLOGRAM PİRİNADAN 2 KİLOGRAM YAĞ ÇIKIYOR
Edremit Körfezi'ndeki bir pirina işleme tesisinin müdürü Keskin Aral, üretim aşamalarına ilişkin bilgi verdi. Dekantör işleminden geçirilen pirinanın nem oranının düşürüldüğünü belirten Aral, kurutma sonrasında ekstraksiyon sisteminde 7-8 saat boyunca hekzanla işlem uygulandığını anlattı.
Aral'ın aktardığı bilgilere göre, yüzde 70-80 nem oranıyla tesise gelen 100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram ham pirina yağı ve 7-8 kilogram biyokütle elde ediliyor. Yağlar asit derecelerine göre ayrıştırılıyor. Uygun özellikte olanlar rafinasyon işleminden geçirilerek yemeklik ve kızartmalık yağ olarak hazırlanırken, asit oranı yüksek olanlar sabun üretiminde kullanılıyor.
PİRİNA YAĞI YURT DIŞINA DA GÖNDERİLİYOR
Balıkesir Üniversitesi Edremit Meslek Yüksekokulu Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Mücahit Kıvrak, zeytinin farklı bölümlerinin değerlendirilmesinin çevresel açıdan önem taşıdığını vurguladı.
Zeytinyağının yanı sıra yaprakların, meyvenin ve posanın da farklı alanlarda kullanıldığını belirten Kıvrak, pirinanın gübre ve yakıt sanayisine katkı sağladığını ifade etti. Yağı alınan posa preslenerek enerji santrallerinde, soba ve kaloriferlerde yakıt olarak değerlendiriliyor.
Üretilen pirina yağları iç piyasada tüketilmesinin yanı sıra başta Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada olmak üzere farklı ülkelere ihraç ediliyor. Böylece zeytin işleme sürecinde ortaya çıkan posa da ekonomik değere dönüştürülüyor.
