29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilan edilmesiyle birlikte her yıl 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlanıyor. Peki bu özel gün bizlere neyi ifade ediyor?
29 EKİM 1923'TE NE OLDU?
Türkiye Büyük Millet Meclisi, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’i ilan etti. Aynı gün yapılan oylamayla Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bu gelişme, Millî Mücadele’nin ardından yeni Türk devletinin yönetim biçiminin kesinleşmesini sağladı.
29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI NEDEN KURULDU?
Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’nın ardından dağılma sürecine girmesi, ülkenin işgal edilmesi ve Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi vermesi sonucunda kuruldu.
Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde yürütülen Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından, yeni Türk devletinin yönetim biçiminin belirlenmesi gerekiyordu. Cumhuriyet, egemenliğin bir kişiye ya da hanedana değil, millete ait olması ve ülkenin millet iradesiyle yönetilmesi amacıyla ilan edildi.
29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilan edilmesiyle Türkiye’nin yönetim biçimi resmen değişti. Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Cumhuriyet’in kurulmasıyla bağımsız, millî egemenliğe dayanan yeni bir devletin temelleri güçlendirildi. Aynı zamanda hukuk, eğitim, siyaset ve toplumsal yaşam alanlarında gerçekleştirilecek yeniliklerin önü açıldı.
29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI NEDEN KUTLANIYOR?
29 Ekim, Cumhuriyet’in ilan edildiği tarih olması nedeniyle her yıl Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanıyor. Millî bayram kapsamında Türkiye’nin dört bir yanında törenler düzenleniyor; okullarda, meydanlarda ve çeşitli kurumlarda Cumhuriyet’in anlam ve önemini anlatan etkinlikler gerçekleştiriliyor.
ESKİDEN 29 EKİM NASIL KUTLANIRDI?
1924 yılında Cumhuriyet’in birinci yıl dönümü, Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla 101 pare top atışıyla kutlandı. 1925 yılında çıkarılan 628 sayılı kanunla 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı resmî olarak millî bayram ilan edildi.
Bayram öncesinde devlet binaları ışıklandırılır, sokaklar, dükkânlar ve evler defne yaprakları ve Türk bayraklarıyla süslenirdi. 29 Ekim sabahları askerlerin, öğrencilerin ve izcilerin katıldığı resmî geçit törenleri düzenlenirdi. Meydanlara süslü taklar kurulur, halk kürsülerinde Cumhuriyet’in anlamını anlatan konuşmalar yapılırdı.
Gazeteler, Cumhuriyet Bayramı’na özel sayılar yayımlayarak halka Cumhuriyet’in anlamını ve önemini anlatan yazılara yer verirdi. Okullarda konferanslar düzenlenir, öğretmenler ve öğrenciler Atatürk anıtlarına çelenk bırakır, ardından törenlere ve halk evlerindeki etkinliklere katılırdı.
29 Ekim akşamlarında ise kutlamalar fener alayları ve Cumhuriyet balolarıyla devam ederdi. Birçok şehirde düzenlenen balolardan elde edilen gelirler, yetim ve kimsesiz çocukların eğitim masrafları için kullanılırdı. Fener alaylarında müzikler ve marşlar eşliğinde gece boyunca yürüyüşler yapılırdı.
Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki kutlamalar, toplumun farklı kesimlerini bir araya getirerek millî birlik ve beraberlik duygusunu güçlendiren etkinlikler olarak öne çıktı.
