Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında ticari araç sürücülerine yönelik sigortalılık incelemelerinde yeni bir döneme geçti. 19 ve 26 Ekim 2026 tarihlerinde yayımlanan düzenlemelerle trafik ceza tutanaklarının nasıl değerlendirileceği yeniden belirlendi.
Yeni uygulamada, ticari aracı kullanan kişinin doğrudan araç sahibi işletmenin çalışanı olduğu varsayılmayacak. Sürücü ile işveren arasında gerçek bir çalışma ilişkisi bulunup bulunmadığı somut bulgular üzerinden incelenecek. Öte yandan sigortasız çalışma tespitleri, işverenlerin yararlandığı SGK teşvikleri açısından da önemli sonuçlar doğurabilecek.
TRAFİK CEZASI TEK BAŞINA YETERLİ OLMAYACAK
SGK'nın 19 Ekim tarihli 2026/22 sayılı Genelgesi ile 26 Ekim tarihli genel yazısı, ticari araç sürücülerine ilişkin sigortalılık tespitlerinin nasıl yürütüleceğine açıklık getirdi.
Daha önce yalnızca trafik ceza tutanaklarına dayanılarak yapılan bazı işlemlerin yargı kararlarıyla iptal edildiği belirtildi. Mahkemelerin, sürücü ile araç sahibi arasındaki hizmet ilişkisinin yeterince araştırılmamasına ve fiilî çalışmanın somut biçimde ortaya konulmamasına dikkat çektiği aktarıldı.
Yeni uygulamayla ilgili kayıtlar gerekli görüldüğünde sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilecek. Denetmenler, sürücünün sigortalı sayılmasını gerektiren bir çalışma ilişkisinin bulunup bulunmadığını araştıracak.
İŞVERENLERİ BEKLEYEN RİSK: SGK TEŞVİKLERİNİN KAYBI
Tekno Kanguru CEO'su ve İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı Sertaç Sedat Köksal, düzenlemelerin işverenler açısından mali sonuçlarına dikkat çekti.
Köksal'a göre sigortasız işçi çalıştırıldığının belirlenmesi durumunda geriye dönük sigorta primleri ve idari para cezalarının yanı sıra SGK teşviklerinin kaybedilmesi de gündeme gelebilir. Özellikle çok sayıda çalışanı bulunan ve yüksek tutarda teşvikten yararlanan işletmelerde toplam maliyet milyonlarca liraya ulaşabilir.
Köksal, konunun önemini şu sözlerle ifade etti:
“Bir kişinin sigortalılık durumuna ilişkin ihmalin maliyeti, bazen o kişinin yıllık ücretinden değil, şirketin milyonlarca liralık SGK desteklerinden hesaplanır.”
İLK TESPİTTE 1 AY, TEKRARINDA 1 YIL TEŞVİK YASAĞI
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ek 14'üncü maddesi kapsamında, belirli koşulları taşıyan kayıt dışı istihdam tespitlerinde işyerleri ilk tespitte bir ay süreyle ilgili sigorta primi teşviklerinden yararlanamayabiliyor. İlk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde ihlalin tekrarlanması halinde ise yasaklama süresi bir yıla çıkabiliyor.
Ancak uygulamada istisnalar da bulunuyor. Sigortasız çalıştırıldığı belirlenen kişi sayısının işyerindeki toplam sigortalı sayısının yüzde 1'ini aşmaması ve beş kişiden fazla olmaması durumunda, söz konusu madde kapsamındaki teşvik yasağı uygulanmıyor.
Köksal, her sigortasız çalışma tespitinin otomatik olarak bütün teşviklerin kaybedilmesi anlamına gelmediğini vurguladı. İşverenlerin hem çalışanların sigortalılık durumlarını hem de yararlandıkları teşviklerin koşullarını dikkatle takip etmesi gerekiyor.
