BAREM Araştırma’nın 2014-2024 yılları arasında yayınlanan 94 televizyon dizisini inceleyen çalışması, ekranlarda şiddetin yaygın biçimde yer aldığını ortaya koydu.
Araştırmaya göre dizilerin yüzde 86’sında kadına yönelik şiddet sahneleri bulunuyor.
BAREM Araştırma’nın Kasım 2024’te gerçekleştirdiği “Dizi ve Filmlerde Şiddet Sahnelerine Dair Algılar Araştırması”, 2014-2024 yılları arasında seçilen 94 televizyon dizisini mercek altına aldı.
Marketing Türkiye'den Sena Tufan'ın haberine göre, dizilerde yer alan şiddet unsurları sosyal antropolog ve sosyologların katkısıyla analiz edilirken, izleyici algısı da Türkiye temsili verilerle değerlendirildi.
Araştırmaya göre dizilerin tamamında fiziksel ve ekonomik şiddet yer alırken, yüzde 97’sinde psikolojik şiddet ve yüzde 34’ünde cinsel şiddet unsurları bulunuyor. Kadına yönelik şiddet ise dizilerin yüzde 86’sında görülüyor.
Şiddet sahnelerinin yoğunluğu yüksek
İncelenen dizilerdeki şiddet sahnelerinin yüzde 49,46’sı orta yoğunlukta, yüzde 32,26’sı ise çok yüksek yoğunlukta olarak sınıflandırıldı. Veriler, televizyon yapımlarında şiddetin çoğunlukla orta ve yüksek düzeyde sunulduğunu gösteriyor.
Şiddetin gösterim biçimine bakıldığında sahnelerin yüzde 52,69’unun açık ve detaylı biçimde, yüzde 46,24’ünün ise dolaylı olarak sunulduğu görülüyor.
En sık görülen şiddet biçimi: Fiziksel saldırı
Fiziksel şiddet türleri arasında en sık rastlanan sahneler yüzde 52,3 ile yumruklaşma ve dayak olurken, yüzde 6,7’sinde ateşli silah kullanımı yer aldı. Vakaların yüzde 22,2’sinde ise birden fazla şiddet türü birlikte görüldü.
Araştırmaya göre şiddet sahnelerinin yüzde 71’i ana ve yan karakterlerin yer aldığı sahnelerde gerçekleşirken, yüzde 29’u yalnızca yan karakterler tarafından gerçekleştiriliyor.
Araştırmada şiddetin gerekçeleri de incelendi. Buna göre şiddet sahnelerinin yüzde 25’inde “haklı bir sebep” sunulurken, yüzde 20,83’ünde herhangi bir gerekçe gösterilmiyor. Vakaların yüzde 54,17’sinde ise şiddetin nedeni belirsiz bırakılıyor.
Ayrıca dizilerdeki şiddetin sonuçları çoğu zaman açık biçimde gösterilmiyor. Araştırmaya göre vakaların yüzde 74’ünde şiddetin sonuçları belirsiz kalırken, yüzde 17’sinde olumsuz sonuçlar, yüzde 9’unda ise olumlu sonuçlar gösteriliyor.
İzleyicilerin büyük bölümü dizi izliyor
Araştırma kapsamında Türkiye genelinde 1095 kişiyle görüşüldü. Katılımcıların yüzde 73’ü televizyondan dizi ya da film izlediğini belirtti. Bu oran kadınlarda yüzde 76’ya çıkarken erkeklerde yüzde 70 seviyesinde kaldı.
Dizilerdeki fiziksel şiddet içeren kavga sahnelerinden rahatsız olacağını söyleyenlerin oranı yüzde 53 olurken, yüzde 41’i bu tür sahnelerden rahatsızlık duymadığını ifade etti.
Kadına yönelik şiddet sahnelerini izlemekten rahatsız olacağını belirtenlerin oranı ise yüzde 92 olarak ölçüldü.
Metodoloji
Araştırma Türkiye genelinde 1095 kişiyle gerçekleştirildi. Katılımcıların yüzde 30’u hem televizyon hem dijital platformlardan içerik izlediğini belirtirken, yüzde 36’sı dijital platformlardan dizi ve film tükettiğini ifade etti.
