HABER: BURHAN KURTULMUŞ
Mahya geleneği, Osmanlı döneminde özellikle İstanbul, Bursa, Edirne, Konya ve Diyarbakır gibi şehirlerde yaygınlaştı. İki minare arasına kandillerle yazı asılmasıyla başlayan uygulama, Ramazan gecelerinin vazgeçilmez bir unsuru oldu. Bu yıl Bursa Ulu Cami minarelerine ise "KUL HAKKINDAN SAKIN" mahyası asıldı.
BURSA ULU CAMİİ
İlk dönemlerde yağ kandilleriyle tek tek oluşturulan harfler, ustaların sabır ve hesap işiyle hazırlanıyordu. Siyah beyaz arşiv kareleri, o dönemdeki cami minareleri arasında yükselen mahyaların sade ama etkileyici görüntülerini gözler önüne seriyor.
Gökyüzüne yazılan mesajlar: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e
Osmanlı döneminde mahyalarda genellikle dini mesajlar vardı: “Ya Şehr-i Ramazan”, “La ilahe illallah” gibi ifadeler sıkça tercih edildi. II. Abdülhamid döneminde padişah ve devlete bağlılık mesajları da öne çıktı.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında kısa bir duraksama yaşansa da, 1950’lerden itibaren elektrikli sistemlerin devreye girmesiyle mahyalar yeniden Türkiye semalarını süslemeye başladı. Artık yazılar hem daha belirgin hem de tematik açıdan daha çeşitliydi; dini mesajların yanında toplumsal ve milli mesajlar da yer aldı.
Türkiye genelinde özel mahya örnekleri
Günümüzde mahyalar sadece dini içerikli değil; tarihî ve toplumsal mesajlar da taşıyor. Bazı dikkat çekici örnekler:
· Tayyare Cemiyeti için uçak şeklinde mahyalar – Cumhuriyetin ilk yıllarındaki havacılık çalışmalarının önemine işaret ediyor.
· Varol İnönü, “Para Biriktir” ve ayyıldız şeklinde mahyalar – milli bilinç ve tasarruf çağrısı içeriyor.
· Atatürk yazan mahyalar – Cumhuriyet’in kurucusuna özel mesajlar taşıyor.
· “Ne Mutlu Türküm Diyene” yazan mahyalar – milli birlik ve kimlik vurgusu yapıyor.
· Pandemi döneminde “Evde Kal Türkiye” yazılı mahyalar – toplumsal farkındalık ve çağrı niteliğinde.
Bu örnekler, mahyaların sadece Ramazan’ın değil, toplumsal mesajların da aracı haline geldiğini gösteriyor.
NOT: Kapakta görülen "GOD SAVE THE QUEEN" mahyası Türkiye'de çekilmemiş olup, 1950 yılında İngiliz yönetimindeki Kıbrıs adasında kaydedilmiştir.
