BURHAN KURTULMUŞ / BURSA SAATİ
Bursa’nın önemli leylek yerleşimlerinden Fadıllı Mahallesi’nde, yaz ayları boyunca mahallede konaklayan leylekler göç hazırlığına başladı. Bursa Saati’nin yerinde gözlemlediği göç hazırlığı, mahalle sakinleri tarafından da büyük bir heyecanla takip ediliyor.
Fadıllı Mahallesi Muhtarı Nail Gülmez, bu yıl leyleklerin göç için hazırlıklara önceki yıllara göre biraz daha geç başladığını belirterek, göç döneminin mahallede kendine özgü bir işaretle anlaşıldığını söyledi.
Gülmez, leyleklerin gagalarıyla çıkardığı ve Türkiye’de “laklak” olarak bilinen seslerin mahalle sokaklarında yeniden duyulmaya başladığını ifade etti.
“Çiftleşme dönemleri dışında leylekler bu sesi özellikle göç döneminde çıkarıyor. Biz de bu sesi duymaya başladığımızda onların artık gitmeye hazırlandığını anlıyoruz. Köyün üzerinde toplanıp büyük gruplar halinde uçuyorlar. Bu uçuşlar bizim için adeta onların veda uçuşu oluyor” diyen Gülmez, mahalle halkının leyleklerin göçünü her yıl olduğu gibi bu yıl da ilgiyle izlediğini belirtti.
FADILLI, LEYLEKLERİN ÖNEMLİ DURAKLARINDAN BİRİ
Uzun yıllardır bölgedeki leylekleri ve göç hareketlerini inceleyen Franziska Arıcı ise Fadıllı’nın Türkiye’deki önemli leylek köylerinden biri olduğuna dikkat çekti.
Türkiye’nin ve Doğu Avrupa’nın beyaz leyleklerin önemli üreme alanları arasında bulunduğunu belirten Arıcı, Bursa’nın da bu doğal döngünün önemli noktalarından biri olduğunu söyledi. Leyleklerin kışlama alanlarının ağırlıklı olarak Orta ve Güney Afrika’daki belirli bölgelerde bulunduğunu aktaran Arıcı, Güney İspanya ve Basra Körfezi çevresindeki bazı bölgelerin ise hem üreme hem de kışlama alanı olarak kullanıldığını ifade etti.
Arıcı’ya göre leyleklerin ana göç rotası Trakya’dan başlayarak Bursa ve Eskişehir’i de içine alıyor, ardından Filistin ve Sina Yarımadası üzerinden Afrika’nın güneyine kadar uzanıyor.
BURSA’DAKİ DİNLENME NOKTALARI TEK TEK SIRALANDI
Göç sırasında leyleklerin Bursa ve çevresinde kullandığı önemli dinlenme ve beslenme alanlarının bulunduğunu belirten Arıcı, bu noktaların korunmasının göç yolunun geleceği açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Leyleklerin Bursa çevresindeki başlıca konaklama ve dinlenme alanları arasında Karamürsel-Yalakdere, Süpürgelik Geçidi, Bozüyük-İnegöl arasındaki vadiler, Yenişehir Havalimanı çevresi, Bursa Nilüfer Vadisi boyunca Ahmetbey ve Hürriyet mahalleleri arasındaki alanlar, Hamitler, Çöplü, Keles, Küçükkovacık, Uluabat Gölü çevresi ile Mustafakemalpaşa ve Karacabey çevreleri bulunuyor.
EN BÜYÜK TEHDİT HABİTAT KAYBI
Leyleklerin göç yolculuğunda karşılaştığı en önemli sorunlardan birinin habitat kaybı olduğunu belirten Arıcı, yıllardır değişmeyen göç rotaları üzerindeki doğal alanların tahrip edilmesinin leylekler açısından ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi.
Dere yataklarının, taşkın alanlarının ve leyleklerin beslenme-konaklama bölgelerinin moloz ve hafriyatlarla kapatılmasının doğal göç haritasına zarar verdiğini ifade eden Arıcı, bu alanların korunması gerektiğini vurguladı.
Moloz ve hafriyatların geniş alanlara yayılmak yerine, leyleklerin bekleme ve beslenme alanlarını engellemeyecek şekilde düzenlenmesinin önemine dikkat çeken Arıcı, doğayla uyumlu planlamanın göç yolunun korunması açısından kritik olduğunu belirtti.
ELEKTRİK HATLARI VE SU KİRLİLİĞİ DE BÜYÜK RİSK
Leyleklerin göç yolundaki bir diğer önemli tehlikenin elektrik hatları olduğunu belirten Arıcı, yanlış konumlandırılmış orta gerilim direklerinin toplu leylek ölümlerine neden olabildiğini söyledi.
“Bunlar adeta bir kuş faciasına dönüşebiliyor” değerlendirmesinde bulunan Arıcı, elektrik tellerinin daha görünür hale getirilmesi ve enerji altyapısı çalışmalarında leyleklerin göç haritalarının dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Su kaynaklarının kirletilmesinin de leylekler açısından ciddi tehdit oluşturduğunu belirten Arıcı, sudaki kirliliğin yanı sıra plastik atıkların yutulmasının veya kuşların vücutlarına ve uzuvlarına takılmasının da yaşamlarını tehlikeye attığını söyledi.
Bölgedeki tarımsal faaliyetlerin de leyleklerin yaşam alanları göz önünde bulundurularak yürütülmesi gerektiğine dikkat çeken Arıcı, doğal alanların korunmasının yalnızca leylekler için değil, bölgedeki bütün ekosistem açısından önem taşıdığını vurguladı.
“ONLARA DAHA İYİ BİR BURSA BIRAKMALIYIZ”
Leyleklerin her yıl göç yolculuklarını tamamladıktan sonra ilkbaharda Bursa’ya geri döndüğünü hatırlatan Arıcı, insanların bu kadim göç rotasının kendilerinden çok daha önce var olduğunu unutmaması gerektiğini söyledi.
Leyleklerin Bursa’da güvenli şekilde konaklayabilmesi için doğanın ve su kaynaklarının temiz tutulması, elektrik hatlarının güvenli hale getirilmesi ve göç güzergâhlarındaki doğal alanların korunması çağrısında bulunan Arıcı, sözlerini şöyle tamamladı:
“Onlara daha iyi bir Bursa bırakabilmek için bu kadim göç haritasının bizden çok daha önce burada kullanıldığını düşünmek gerekir. İnsan dostu bu kuşların rahat bir şekilde Bursa’da konaklaması için çevremizi ve doğamızı temiz tutmalı, yaşamımızı onlarla paylaştığımızı unutmamalıyız. Göç yoluna çıkan bütün leyleklere iyi yolculuklar diliyorum.”
Fadıllı’da başlayan hareketlilik, önümüzdeki günlerde leyleklerin gökyüzünde daha büyük gruplar halinde toplanmasıyla devam edecek. Mahalle sakinleri ise her yıl olduğu gibi bu kez de göç yolculuğuna çıkan leylekleri gökyüzünden uğurlayacak.
