ABD Başkanı Donald Trump'ın cumartesi günü Ortadoğu ve İslam dünyasının liderleriyle gerçekleştirdiği telefon diplomasisinin ayrıntıları uluslararası basında gündem oldu.
Amerikan merkezli haber sitesi Axios'un ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre görüşmede yalnızca İran ile yaşanan gerilim değil, bölgenin geleceğini etkileyebilecek yeni diplomatik adımlar da masaya yatırıldı.
"İbrahim Anlaşmaları" vurgusu
Türkiye, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Pakistan, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderlerinin katıldığı görüşmede Trump'ın, İran krizinin sona ermesinin ardından bölgedeki bazı ülkelerin İsrail ile ilişkileri normalleştirmesini gündeme getirdiği iddia edildi.
Habere göre Trump, savaşın diplomatik bir anlaşmayla sonlandırılması halinde daha fazla ülkenin "İbrahim Anlaşmaları" sürecine dahil olmasını istedi. Özellikle İsrail ile resmi diplomatik bağı bulunmayan ülkelerin savaş sonrası dönemde Tel Aviv yönetimiyle ilişki kurmasının Washington açısından önemli olduğu mesajını verdiği öne sürüldü.
BAE'den "ABD'nin Yanındayız" mesajı
ABD'li kaynaklar, Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed El Nahyan gibi bazı liderlerin İran konusunda daha sert bir çizgi izlediğini ve Trump'a olası bir anlaşmayı desteklediklerini ilettiğini aktardı. Aynı kaynaklara göre bu liderler, diplomatik çözüm başarısız olsa bile ABD'nin yanında duracaklarını ifade etti.
Görüşmenin en dikkat çeken bölümünün ise İsrail ile normalleşme başlığı olduğu belirtildi. İddiaya göre Trump, toplantının ilerleyen dakikalarında daha sonra Binyamin Netanyahu ile de görüşeceğini söyledi ve yakın zamanda İsrail Başbakanı'nın da benzer temaslara dahil olmasını beklediğini ifade etti.
"Orada mısınız?"
ABD'li iki yetkilinin aktardığına göre Trump'ın, İsrail'le resmi ilişkisi bulunmayan ülkelerin diplomatik tanıma adımı atmasını istemesi üzerine görüşmede kısa süreli sessizlik yaşandı. Özellikle Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan tarafının bu öneri karşısında şaşkınlık yaşadığı ileri sürüldü.
Yetkililerden biri, sessizliğin ardından Trump'ın ortamı yumuşatmak için espri yaparak "Hâlâ orada mısınız?" dediğini iddia etti.
Haberde ayrıca Trump'ın damadı Jared Kushner ile ABD'nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un önümüzdeki haftalarda bölge ülkeleriyle temaslarını sürdüreceği belirtildi.
Suudi Arabistan mesafeli
Trump'ın görüşmede geleceğe yönelik daha dikkat çekici bir senaryoyu da dile getirdiği öne sürüldü. Buna göre ABD Başkanı'nın, ilerleyen dönemde İran'ın bile İbrahim Anlaşmaları benzeri bir sürecin parçası olabileceğini söylediği iddia edildi.
Öte yandan haberde, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın geçmişte İsrail ile normalleşme konusunda daha olumlu mesajlar verdiği ancak Gazze savaşı sonrası daha mesafeli bir tutum benimsediği kaydedildi.
Suudi yönetiminden Filistin şartı
Axios'un iddiasına göre Trump ile Veliaht Prens arasında geçen kasım ayında Oval Ofis'te yapılan görüşmede de benzer bir konu gündeme geldi. Trump'ın Suudi Arabistan'ın İbrahim Anlaşmaları'na katılmasını istediği, ancak Muhammed bin Selman'ın bu talebe sıcak yaklaşmadığı ve görüşmede tansiyonun yükseldiği ileri sürüldü.
Suudi yönetimi ise İsrail ile resmi ilişkilerin kurulabilmesi için bağımsız Filistin devletine yönelik "geri dönülemez ve takvime bağlanmış" bir sürecin başlaması gerektiğini savunuyor. İsrail hükümeti ise bu şartı kabul etmiyor.
