Türkiye'de zeytin üretiminde tarihi rekor beklentisine rağmen artan maliyetler ve düşük alım fiyatları üreticileri zorluyor. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan, 2026-2027 sezonunda zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin tona ulaşmasının öngörüldüğünü açıkladı.
Tan, tahmini üretimin 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytin olarak değerlendirileceğini, kalan yağlık zeytinden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edilmesinin beklendiğini belirtti. Bu rakamlara ulaşılması halinde Türkiye'nin zeytinyağı üretiminde İspanya'nın ardından dünya ikincisi, sofralık zeytin üretiminde ise dünya birincisi olacağını ifade etti.
Ancak üretim maliyetlerinin alım fiyatlarını aşması nedeniyle beklenen rekolteye ulaşılamayabileceği uyarısında bulundu.
ZEYTİN VE ZEYTİNYAĞINDA MALİYET KRİZİ
Dr. Mustafa Tan'ın paylaştığı verilere göre bir kilogram zeytinin ortalama üretim maliyeti 50-70 lira arasında değişirken piyasadaki alım fiyatları 20-35 lira seviyelerinde bulunuyor.
Zeytinyağında ise kilogram başına 240-280 lira arasında değişen üretim maliyetine karşılık alım fiyatlarının 170-200 lira aralığında kaldığı belirtildi.
Mevcut fiyatların üreticinin maliyetlerini karşılamadığını ifade eden Tan, rekor üretim beklentisinin sektörde sevinç yerine endişeye neden olduğunu kaydetti.
ZEYTİNİN YÜZDE 50'Sİ TOPLANAMAYABİLİR
Üretimdeki en önemli risklerden birinin hasat maliyetleri olduğunu belirten Tan, yere dökülen yüzde 30-40 oranındaki dip zeytinlerin ve engebeli arazilerde bulunan seyrek ürünlü ağaçların toplanamayabileceğini söyledi.
Bu yıl zeytinyağı randımanının da beklenen seviyenin altında kaldığına dikkati çeken Tan, normal şartlarda 5 kilogram zeytinden 1 kilogram yağ elde edilirken bu sezon söz konusu oranın 6 ila 10 kilogram zeytine kadar yükseldiğini ifade etti.
Tan, ürünlerin dalında veya yerde bırakılması halinde gerçekleşen rekoltenin tahmin edilenden yüzde 30 ila 50 daha düşük olabileceğini belirtti.
Tarihi üretim rekorunun beklendiği sezonda hasat kayıpları nedeniyle tersine bir tablo ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.
ÜRETİCİLER İÇİN DESTEK ÇAĞRISI
UZZK Başkanı Tan, üretim kayıplarının önlenmesi ve sektörün desteklenmesi amacıyla çeşitli ekonomik tedbirlerin uygulanması gerektiğini belirtti.
Tan'ın önerileri arasında zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 avro, sofralık zeytine ise 20 avro senti fark ödemesi yapılması bulunuyor.
İhracatçılara ambalaj ve işleme türüne göre ton başına 100, 300 ve 750 dolara kadar ihracat iadesi sağlanmasını isteyen Tan, maliyetin altına düşen fiyatlar karşısında kooperatifler aracılığıyla stoklama desteği verilmesini önerdi.
Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye tanıdığı 100 tonluk gümrüksüz zeytinyağı ihracat kontenjanının, Tunus'a uygulanan 56 bin 400 ton seviyesine çıkarılması gerektiğini de dile getirdi.
Tan ayrıca Türk cumhuriyetleriyle devlet destekli ticaret ve takas mekanizmalarının geliştirilmesini, iç tüketimi artırmak amacıyla zeytin ve zeytinyağının faydalarını anlatan kamu spotları hazırlanmasını istedi.
