Ay'da uzun süreli insan varlığına yönelik çalışmalar sürerken, yüzeyin altında bulunabilecek doğal boşluklar da bilim insanlarının dikkatini çekiyor. NASA, Marius Hills bölgesindeki çukurun büyük bir yeraltı boşluğuna açılıp açılmadığını belirlemek amacıyla Gezegen Bilimi Enstitüsü öncülüğündeki GIMLI projesini destekleme kararı aldı.
Proje, NASA'nın Ay yüzeyine bilimsel araçlar göndermeyi hedefleyen PRISM programına seçilen çalışmalar arasında yer alıyor. Araştırmadan elde edilecek verilerin, gelecekte Ay'da kurulabilecek yaşam alanları için doğal korunakların değerlendirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
AY'IN YÜZEYİNİN ALTI RADARLA TARANACAK
Volkanik faaliyetlerin yaşandığı bölgelerden biri olan Marius Hills çukurunun, geçmişte oluşmuş bir lav tüpünün girişini barındırıyor olabileceği düşünülüyor. Yörüngeden yapılan gözlemlerin ardından bölgenin Ay yüzeyinden doğrudan incelenmesi planlanıyor.
GIMLI kapsamında yeraltını incelemek için radar, sismik sensörler ve yerçekimi ölçüm cihazları birlikte kullanılacak. Kameralarla da çukurun duvarları ve çevresi ayrıntılı biçimde görüntülenecek.
Elde edilecek veriler sayesinde yüzeyin altında bir boşluk bulunup bulunmadığı ve varsa bu yapının ne kadar geniş bir alana yayıldığı araştırılacak. Projenin yürütücüsü Nathaniel Putzig, farklı ölçüm tekniklerinin birlikte kullanılmasının yeraltındaki yapıların anlaşılmasına yardımcı olacağını belirtti.
Bilimsel ekipmanların bir iniş aracı ve gezgin robot aracılığıyla Ay'a gönderilmesi öngörülüyor.
OLASI MAĞARA ASTRONOTLAR İÇİN KORUMA SAĞLAYABİLİR
NASA'nın değerlendirmesine göre Marius Hills çukurunun büyük bir lav tüpüne açıldığının doğrulanması, gelecekte Ay'da oluşturulabilecek yaşam alanlarının planlanması açısından önem taşıyabilir.
Ay'ın yüzeyinin altındaki doğal boşluklar, astronotları zararlı radyasyondan ve yüzeydeki aşırı sıcaklık değişimlerinden koruyabilir. Bu alanların küçük göktaşı çarpmalarına karşı da doğal bir koruma sağlayabileceği belirtiliyor.
GIMLI, NASA tarafından Ay'ın kaynaklarını, çevresel tehlikelerini ve olası sığınaklarını araştırmak üzere seçilen üç bilimsel çalışmadan biri oldu. Diğer iki projede ise Ay'ın güney kutbundaki çevre koşullarının izlenmesi ve küçük, soğuk bölgelerde birikmiş olabilecek buzun araştırılması hedefleniyor.
ÇUKURUN SIRRI AY'IN VOLKANİK GEÇMİŞİNİ DE AYDINLATABİLİR
Araştırmanın amacı yalnızca olası bir mağarayı tespit etmekle sınırlı değil. Bilim insanları, Marius Hills çukurunun nasıl oluştuğunu ve bölgedeki volkanik geçmişi de daha ayrıntılı biçimde anlamaya çalışacak.
Çukurun duvarlarında açığa çıkan yüzey malzemeleri ve lav katmanlarının incelenmesi, normal şartlarda yer altında kalan jeolojik izlerin araştırılmasına imkân sağlayacak. Bu verilerin lavların hareket biçimi ve volkanik püskürmeler arasındaki zaman aralıkları hakkında bilgi vermesi bekleniyor.
Bölgede astronotların kullanabileceği bir mağaranın bulunduğu ise henüz doğrulanmış değil. GIMLI projesi, temel olarak bu ihtimali test edecek. Mağara tespit edilemese dahi yapılacak ölçümlerin Marius Hills çukurunun oluşumunu ve Ay'ın volkanik geçmişini anlamaya katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
